Shkruan: Fejzi HAJDARI
Marrëveshja e Ohrit nuk ishte premtim për shqiptarët. Ishte obligim për shtetin!
Më 12 dhe 13 gusht do të shënohen 25 vjet nga Marrëveshja Kornizë e Ohrit.Një çerek shekulli.
Njëzet e pesë vjet nga një marrëveshje që i dha fund konfliktit të vitit 2001 dhe që duhej të hapte një kapitull të ri për marrëdhëniet ndëretnike, për barazinë, për përfaqësimin e drejtë dhe për përdorimin e gjuhës shqipe.
Por sot, 25 vjet më pas, pyetja nuk është vetëm: Çfarë është zbatuar?
Pyetja shumë më e rëndësishme është: Çfarë nuk është zbatuar?
Dhe mbi të gjitha: Pse nuk është zbatuar?
Marrëveshja e Ohrit nuk ishte një dekor politik për t’u përkujtuar çdo 13 gusht. Ishte një marrëveshje që duhej të transformonte shtetin.
Dhe nëse pas 25 vjetësh shqiptarët ende duhet të kërkojnë të njëjtat të drejta, atëherë dikush duhet të japë llogari.
PSE?
Pse, pas 25 vjetësh, shqiptarët vazhdojnë të identifikohen në Kushtetutë përmes formulimit matematik, ofendues “20 për qind”, në vend që të njihen në mënyrë të qartë si “popull konstituiv” i shtetit?
Pse gjuha shqipe vazhdon të trajtohet përmes një pragu numerik, ndërsa në Kosovë Kushtetuta i përcakton drejtpërdrejt shqipen dhe serbishten, si gjuhë zyrtare të Republikës së Kosovës?
Pse një popull që përbën një pjesë të madhe të qytetarëve të këtij shteti duhet të përkufizohet me përqindje?
A matet identiteti kombëtar me kalkulator?
Pse shqiptarët ende nuk e kanë kryer betejën për institucionet kyçe të shtetit?
Pse pas 25 vjetësh posti i ministrit të Punëve të Brendshme nuk është bërë një realitet normal për shqiptarët?
Pse Banka Popullore vazhdon të mos ketë një guvernator shqiptar?
Pse institucionet kryesore financiare dhe fiskale të shtetit, përfshirë Drejtorinë e Doganave dhe administratën tatimore, vazhdojnë të mos reflektojnë në mënyrë të barabartë përbërjen e shoqërisë?
Sot drejtori i përgjithshëm i Doganave është Boban Nikolovski, ndërsa struktura drejtuese e institucionit përfshin edhe kuadro shqiptarë në nivele të tjera, çka tregon pikërisht problemin: përfaqësimi në nivele të caktuara nuk është i njëjtë me kontrollin dhe drejtimin e institucioneve strategjike.
Pse nuk ndodhi decentralizimi i shumëpritur i pushtetit?
Pse drejtimi i institucioneve të sigurisë, inteligjencës dhe financave publike vazhdon të jetë një hapësirë ku barazia shqiptare nuk është bërë ende standard?
Madje, sot Agjencia e Inteligjencës drejtohet nga Gabriela Jakovleva.
Dhe pyetja nuk është pse një maqedonas e drejton një institucion.
Pyetja është pse, pas 25 vjetësh, shqiptarët ende nuk e kanë fituar të drejtën që drejtimi i institucioneve strategjike të mos konsiderohet më si një përjashtim politik.
Pse ende nuk kemi president shqiptar?
Pse, pas një çerek shekulli nga Ohri, shqiptarët ende nuk kanë pasur një president të Republikës?
Pse posti më i lartë institucional i shtetit vazhdon të jetë praktikisht i mbyllur për shqiptarët?
A është kjo ende një çështje e numrave?
Apo është një çështje e vullnetit politik?
Pse një kryeministër shqiptar vetëm kur sistemi ka nevojë për të?
Po, shqiptarët kanë pasur një kryeministër teknik shqiptar.
Por kjo nuk është përgjigjja.
Pyetja është:
Pse ende nuk ka pasur një kryeministër shqiptar me mandat të plotë politik, të dalë nga një marrëveshje e vërtetë politike dhe me ingerenca të plota qeverisëse?
Pse shqiptarët mund të jenë partnerë koalicioni, të sigurojnë vota, të mbajnë poste ministrore dhe të përcaktojnë shumica parlamentare, por ende nuk është bërë normale që një shqiptar të udhëheqë qeverinë me mandat të plotë?
Pse disa struktura të sigurisë vazhdojnë të duken si shtet brenda shtetit?
Pse në njësitë speciale të policisë dhe ushtrisë përfaqësimi shqiptar vazhdon të jetë problem?
Pse struktura të tilla si “Tigrat” dhe “Ujqit” kanë pasur historikisht një përfaqësim që nuk përputhet me realitetin demografik të shtetit?
Dhe nëse ka ende njësi apo struktura ku përfaqësimi i shqiptarëve është minimal, simbolik apo i pamjaftueshëm, pyetja është:
A është kjo ajo “përfaqësimi i drejtë dhe adekuat” që premtoi Ohri?
Marrëveshja e Ohrit e përcaktoi qartë parimin e përfaqësimit të drejtë të komuniteteve në organet publike në të gjitha nivelet.
Pra, problemi nuk është se nuk ekziston norma.
Problemi është hendeku ndërmjet normës dhe realitetit.
Dhe pastaj vjen gjuha shqipe…
Këtu është një nga dështimet më të dukshme.
Pas 25 vjetësh, ende diskutojmë nëse shqipja përdoret mjaftueshëm në institucionet shtetërore.
