Dr Arben Ramkaj
đș ĂshtĂ« parĂ« shpesh nĂ« historinĂ« e marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rkombĂ«tare se nĂ« konfliktet e mĂ«dha mes fuqive tĂ« mĂ«dha vendet e vogla janĂ« ato qĂ« pĂ«rballen mĂ« shumĂ« me pasojat. Lufta aktuale mes Shteteve tĂ« Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s, Izraelit dhe Iranit Ă«shtĂ« njĂ« shembull i qartĂ« i kĂ«saj dinamike, pasi pĂ«rtej pĂ«rplasjes direkte ajo pĂ«rfshin edhe interesa tĂ« gjera gjeopolitike dhe rivalitete tĂ« fuqive tĂ« mĂ«dha.
đș NĂ« kĂ«tĂ« konflikt po shohim se disa vende tĂ« Gjirit, si Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreini dhe Kuvajti, tĂ« cilat janĂ« aleatĂ« strategjikĂ« tĂ« SHBA-sĂ«, janĂ« ndĂ«r vendet qĂ« pĂ«rballen mĂ« drejtpĂ«rdrejt me rreziqet dhe pasojat e tensioneve rajonale. Disa analiza mbi trajektoren e raketave dhe dronĂ«ve tregojnĂ« se njĂ« pjesĂ« e madhe e tyre nuk kanĂ« rĂ«nĂ« nĂ« territorin e Izraelit, por nĂ« vende tĂ« tjera tĂ« rajonit.
đș Sipas kĂ«tyre analizave, rreth 44 pĂ«r qind e raketave dhe dronĂ«ve kanĂ« rĂ«nĂ« nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe, rreth 24 pĂ«r qind nĂ« Kuvajt, rreth 18 pĂ«r qind nĂ« Bahrein, ndĂ«rsa vetĂ«m rreth 14 pĂ«r qind nĂ« Izrael, shteti qĂ« konsiderohet se ka iniciuar kĂ«tĂ« pĂ«rballje ushtarake. Kjo tregon edhe njĂ« herĂ« se nĂ« konfliktet e mĂ«dha rajonale shpesh janĂ« vendet partnere ose vendet mĂ« tĂ« vogla ato qĂ« pĂ«rballen me pasojat mĂ« tĂ« drejtpĂ«rdrejta.
đș Historia na mĂ«son se nĂ« marrĂ«veshjet dhe konfliktet e mĂ«dha gjeopolitike vendet e vogla jo gjithmonĂ« pĂ«rfitojnĂ«, edhe kur janĂ« nĂ« anĂ«n e partnerit fitues. PikĂ«risht nĂ« kĂ«tĂ« kontekst duhet parĂ« edhe propozimi i mazhorancĂ«s pĂ«r njĂ« rezolutĂ« qĂ« e shpall Iranin zyrtarisht si vend armik pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« moderne.
đș NjĂ« vendim i tillĂ« nuk duhet tĂ« shihet vetĂ«m si njĂ« akt politik i momentit, por si njĂ« çështje qĂ« kĂ«rkon analizĂ« tĂ« balancuar nĂ« raport me zhvillimet e politikĂ«s ndĂ«rkombĂ«tare dhe me interesin afatgjatĂ« tĂ« ShqipĂ«risĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r qĂ«ndrimet e ShqipĂ«risĂ« duhet tĂ« jenĂ« nĂ« harmoni me politikĂ«n e jashtme tĂ« Bashkimit Evropian, me qĂ«ndrimet e vendeve tĂ« rajonit tĂ« Ballkanit, si dhe me aleancĂ«n strategjike tĂ« NATO-s, ku ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« pjesĂ«.
đș NĂ« kĂ«tĂ« drejtim duhet theksuar se shpallja e GardĂ«s Revolucionare iraniane dhe e Hezbollahut si organizata terroriste Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me politikat dhe qĂ«ndrimet e Bashkimit Evropian dhe me kontekstin mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« sigurisĂ« euroatlantike.
đș MegjithatĂ«, shpallja e pĂ«rgjithshme e Iranit si shtet armik pĂ«rmes njĂ« rezolute, edhe nĂ«se supozojmĂ« se vjen si kĂ«rkesĂ« nga partneri ynĂ« mĂ« i madh strategjik nĂ« kĂ«to 35 vite â Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s â duhet tĂ« vlerĂ«sohet me kujdes.
đș ShqipĂ«ria ka edhe arsye objektive qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« justifikuar njĂ« qĂ«ndrim tĂ« tillĂ«, siç janĂ« sulmet kibernetike qĂ« i janĂ« atribuar Iranit ndaj institucioneve shqiptare, ndĂ«rprerja e marrĂ«dhĂ«nieve diplomatike mes dy vendeve dhe fakti qĂ« njĂ« pjesĂ« e opozitĂ«s iraniane ndodhet dhe vepron nĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ«.
đș MegjithatĂ« shqetĂ«sues mbetet fakti qĂ« shpesh dĂ«gjohet argumenti: âKush e ka mendjen te ne? Le tĂ« bĂ«jmĂ« sa tĂ« duam rezoluta.â NĂ« realitet çështja nuk Ă«shtĂ« kaq e thjeshtĂ«, sepse rezoluta Ă«shtĂ« njĂ« akt shtetĂ«ror dhe çdo akt i tillĂ« ka peshĂ«n e vet politike dhe diplomatike.
đș Po aq e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« qĂ« qĂ«ndrimet nĂ« konflikte tĂ« tilla ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« mos pĂ«rdoren pĂ«r konsum tĂ« brendshĂ«m politik, sidomos nĂ« periudha zgjedhore apo nĂ« situata tĂ« tensioneve tĂ« brendshme.
đș NĂ« fund parimi duhet tĂ« mbetet i qartĂ«: ShqipĂ«ria mbi tĂ« gjitha dhe interesi kombĂ«tar duhet tĂ« jetĂ« gjithmonĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« çdo vendimi strategjik.
đș NĂ«se konflikti aktual zgjatet dhe merr pĂ«rmasa mĂ« tĂ« mĂ«dha, disa analistĂ« mendojnĂ« se pasojat e tij mund tĂ« shtrihen jo vetĂ«m nĂ« Mesdhe, por edhe nĂ« AzinĂ« Qendrore dhe nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor, pĂ«r shkak tĂ« rĂ«ndĂ«sisĂ« sĂ« korridoreve energjetike dhe rrugĂ«ve strategjike qĂ« lidhin Lindjen e Mesme me AzinĂ« dhe EvropĂ«n.
đș NjĂ« pĂ«rshkallĂ«zim i tillĂ« mund tĂ« sjellĂ« pasoja mĂ« tĂ« thella gjeopolitike, si destabilizim rajonal, dobĂ«sim apo rĂ«nie tĂ« disa shteteve dhe madje krijimin e realiteteve tĂ« reja politike nĂ« rajone tĂ« ndryshme.
đș Deri tani shohim se vendet e Gjirit kanĂ« humbur deri nĂ« 20 miliardĂ« dollarĂ« dhe, megjithĂ«se pĂ«rballen me tensione tĂ« forta me Iranin, nuk e kanĂ« shpallur zyrtarisht atĂ« si armik, duke e kuptuar kompleksitetin e situatĂ«s dhe faktin se kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« luftĂ« e tyre.
đș Prandaj Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« politikanĂ«t, analistĂ«t dhe mendimtarĂ«t shqiptarĂ« tâi diskutojnĂ« çështjet e marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rkombĂ«tare me mĂ« shumĂ« thellĂ«si dhe pĂ«rgjegjĂ«si, gjithmonĂ« nĂ« funksion tĂ« interesit dhe tĂ« politikĂ«s sĂ« jashtme tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
