Instituti GAP ka nxjerrë në pah një situatë alarmante për 11 komuna të Kosovës, të cilat rrezikojnë të mbesin me buxhet të njëjtë për vitin 2026.
Kjo situatë është rezultat i një shpërndarjeje të pabarabartë të investimeve nga niveli qendror, duke lënë shumë komuna pa mbështetje të mjaftueshme financiare.
Raporti i GAP-it tregon se për vitin 2026, shpenzimet për pagat në komuna pritet të rriten me 48.8 milionë euro, duke arritur një rritje prej 13 për qind. Po ashtu, shpenzimet për mallra dhe shërbime do të rriten me 6.78 milionë euro, ndërsa investimet kapitale do të rriten me 16.6 milionë euro. Këto shifra tregojnë një rritje të përgjithshme, por pabarazitë mbeten të theksuara.
GAP thekson se 11 komunat e përmendura, përfshirë Vushtrrinë, Suharekën dhe Prishtinën, nuk e kanë miratuar buxhetin vjetor deri më 30 shtator 2025. Kjo ka ndikuar në rrezikun e mbetjes me buxhet të njëjtë si në vitin 2025, duke e bërë të domosdoshme rishikimin e buxhetit mes dy leximeve.
Instituti vlerëson se deputetët mund të amandamentojnë projektbuxhetin për t’i përfshirë këto komuna në rritjen buxhetore, duke ndihmuar në adresimin e nevojave të tyre financiare. Kjo është një mundësi që duhet shfrytëzuar për të siguruar mbështetje të barabartë për të gjitha komunat.
Një aspekt pozitiv i raportit është se Ministria e Financave nuk ka ulur buxhetin e komunave me rënie të popullsisë, duke mos i penalizuar ato përkundër nevojave të larta për investime lokale. Megjithatë, GAP vëren se Granti i Katërt për komunat ende nuk është themeluar, duke vazhduar të krijojë dallime në përfitimin e investimeve nga niveli qendror.
Ministritë planifikojnë të investojnë rreth 216.6 milionë euro në komuna për vitin 2026, që përbën rreth 29 për qind të buxhetit të tyre për investime. Megjithatë, investimet e reja kapitale pritet të bien me 32 për qind krahasuar me vitin 2025, duke lënë shumë komuna pa mbështetje të re.
GAP thekson se shpërndarja e investimeve nga niveli qendror nuk është proporcionale me popullsinë dhe sipërfaqen e komunave. Komunat e udhëhequra nga Lëvizja Vetëvendosje përfitojnë 40.3 për qind të investimeve totale, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës merr vetëm 17.3 për qind, pavarësisht përfaqësimit të saj më të lartë në popullsi.
Komunat me investimet më të larta janë Gjilani, Ferizaji dhe Mitrovica, ndërsa ato me investimet më të ulëta përfshijnë Graçanicën dhe Obiliqin. Kjo pabarazi në shpërndarjen e investimeve kërkon një rishikim të thellë të politikave të financimit dhe alokimit të burimeve.
