Kur u përballa me mungesën e Outlook-it në kompjuterin tim, e kuptova se sa thelbësore është teknologjia në jetën tonë të përditshme. Si do ta kaloja ditën pa email, kalendar dhe ftesa për takime? Kjo situatë më bëri të reflektoj mbi varësinë tonë nga një kompani të vetme teknologjike dhe çmimin që paguajmë për këtë varësi.
Diskutimet për qëndrueshmërinë shpesh fokusohen në reduktimin e plastikës dhe emetimeve të karbonit, por ndikimi mjedisor i shërbimeve digjitale është gjithashtu i rëndësishëm. Ndërsa liderët globalë mblidhen në Turqi për konferencën e OKB-së për klimën, COP31, është e nevojshme të shqyrtojmë nëse ekonomia digjitale mund të jetë e qëndrueshme kur mbështetet te disa kompani të mëdha teknologjike.
Ndikimi fizik i cloud-it
Edhe pse termi “cloud” sugjeron një shërbim të paprekshëm, ai mbështetet në infrastrukturë fizike si qendrat e të dhënave dhe sistemet e energjisë. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, qendrat e të dhënave pritet të konsumojnë 415 teravat-orë energji në vitin 2024, duke arritur deri në 945 teravat-orë deri në vitin 2030, kryesisht për shkak të rritjes së kërkesës për inteligjencën artificiale.
Raporti i qëndrueshmërisë nga Microsoft, i publikuar në vitin 2026, tregon se emetimet e saj u rritën me 25% në vitin 2025, kryesisht për shkak të zgjerimit të qendrave të të dhënave. Megjithatë, kompania po investon gjithashtu në energji më të pastër, duke treguar se teknologjia mund të ndihmojë në reduktimin e emetimeve, por zgjerimi i shërbimeve rrit gjithashtu konsumin e energjisë.
Pyetje të rëndësishme për të ardhmen
Në tetor, presidenca turke e COP31 shpalli nismën për inteligjencën artificiale, e cila synon të zhvillojë këtë teknologji në mënyrë që të marrë parasysh ndikimin mjedisor. Instituti Botëror i Burimeve e përshëndeti këtë iniciativë, por theksoi nevojën për llogaridhënie më të fortë. Ndërkohë, Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit planifikon një aktivitet për të diskutuar financimin e infrastrukturës digjitale më të pastër.
Qëndrueshmëria nuk arrihet vetëm duke kaluar në energji më të pastër; është e nevojshme të shqyrtojmë gjithashtu çfarë pajisjesh blihen dhe sa kohë qëndrojnë në përdorim. Kompanitë e teknologjisë duhet të mendojnë për ndikimin mjedisor të pajisjeve që përdorin.
Shpenzimet e fshehura të teknologjisë
Ndryshimi i softuerit mund të sjellë shpenzime të tjera, si trajnimi i punonjësve dhe blerja e pajisjeve të reja. Këto shpenzime, të njohura si kosto të ndërrimit, mund të pengojnë organizatat të kalojnë te ofrues të tjerë, edhe kur ka alternativa më të lira. Kjo çështje është ngritur edhe në Mbretërinë e Bashkuar, ku Autoriteti i Konkurrencës dhe Tregjeve po heton ekosistemin e programeve kompjuterike të Microsoft-it për bizneset.
Varësia nga një ofrues i vetëm mund të vështirësojë kalimin te shërbime më të qëndrueshme. Këto pengesa mund të kenë pasoja mjedisore, duke e bërë të vështirë për përdoruesit të reduktojnë emetimet e karbonit.
Vlerësimi i shpenzimeve të përgjegjshme
OKB-ja vlerëson se mbetjet elektronike shkaktojnë kosto të jashtme prej rreth 78 miliardë dollarësh në vit, duke përfshirë ndikimet mjedisore. Këto kosto shpesh nuk përfshihen në çmimin e licencës së softuerit. Prandaj, prokurimi i përgjegjshëm i teknologjisë duhet të vlerësojë shpenzimet gjatë gjithë ciklit të përdorimit dhe ndikimin mjedisor.
Ruajtja e lirisë së zgjedhjes
Organizatat duhet të shqyrtojnë alternativa si Thunderbird dhe Libre Office, duke ruajtur lirinë e zgjedhjes. Transferimi i të dhënave duhet të jetë i lehtë, dhe pajisjet duhet të jenë të riparueshme. Kjo do të ndihmojë në krijimin e sistemeve digjitale më të qëndrueshme, të cilat janë të përballueshme dhe përgjegjëse ndaj mjedisit.


