Shkruan; Hamzi Ibraimi
Shqipëria po kalon një nga periudhat më të ndjeshme të tranzicionit të saj demokratik. Në një kohë kur qytetarët përballen me varfëri, emigrim masiv, rritje të kostos së jetesës dhe mungesë perspektive për të rinjtë, debati publik po dominohet nga çështje që prekin drejtpërdrejt sovranitetin, pasuritë kombëtare dhe raportin mes pushtetit dhe qytetarit.
Zhvillimet e fundit në Vlorë, reagimet e shumta qytetare dhe protestat e organizuara në pjesë të ndryshme të Shqipërisë kanë nxjerrë në pah një shqetësim të madh që po rritet dita ditës: ndjenjën se vendimet më të rëndësishme për vendin po merren pa konsultim real me qytetarët dhe shpesh në kundërshtim me interesin e tyre.
Një qeveri demokratike nuk matet nga numri i mandateve që fiton, por nga mënyra se si respekton qytetarët që nuk bien dakord me të. Demokracia nuk është vetëm vota e ditës së zgjedhjeve. Demokracia është dëgjimi i zërit të popullit çdo ditë. Kur qytetarët dalin në protesta, kur komunitetet lokale kundërshtojnë projekte që prekin jetën dhe të ardhmen e tyre, kur intelektualë, aktivistë dhe përfaqësues të shoqërisë civile ngrenë shqetësime, pushteti duhet të reflektojë. Fatkeqësisht, në Shqipërinë e sotme po krijohet përshtypja se çdo kritikë shihet si armike dhe çdo kundërshtim etiketohet si pengesë për pushtetin.
Rasti i Vlorës është simbolik për këtë realitet. Vlora nuk është thjesht një qytet bregdetar. Ajo është një nga simbolet më të rëndësishme të historisë shqiptare, vendi ku u ngrit flamuri i pavarësisë dhe ku u vulos ekzistenca e shtetit shqiptar. Për këtë arsye, çdo vendim që prek territorin, pasuritë natyrore dhe identitetin e saj ka një peshë shumë më të madhe sesa një projekt i zakonshëm ekonomik.
Shumë qytetarë e kanë parë me shqetësim mënyrën se si po promovohen projekte të mëdha strategjike pa një debat të gjerë kombëtar. Frika e tyre nuk është zhvillimi. Shqiptarët nuk janë kundër investimeve, nuk janë kundër turizmit dhe nuk janë kundër progresit. Shqetësimi i tyre është që zhvillimi të mos shndërrohet në privatizim të interesit publik dhe që pasuritë kombëtare të mos trajtohen si mall tregu për interesa afatshkurtra politike apo ekonomike.
Në këtë klimë tensioni, deklaratat e Kryeministrit Edi Rama kanë kontribuar më shumë në polarizim sesa në qetësimin e debatit. Veçanërisht reagime të forta ka shkaktuar deklarata e tij ndaj kundërshtarëve myslimanë, ku përdori shprehjen se ata janë njerëz që “vetëm Allah dhe Kuran nuk kanë”. Një deklaratë e tillë mund të interpretohet në mënyra të ndryshme, por fakti është se ajo ka lënduar dhe revoltuar shumë besimtarë.
Një kryeministër nuk është komentues televiziv dhe as aktivist partie. Ai është përfaqësues i të gjithë qytetarëve, pavarësisht bindjeve të tyre politike apo fetare. Kur një drejtues shteti përdor gjuhë që perceptohet si tallëse ose përçmuese ndaj një grupi qytetarësh, ai rrezikon të dëmtojë një nga vlerat më të rëndësishme të kombit shqiptar: harmoninë fetare.
Shqipëria është një ndër vendet e rralla në botë ku myslimanët, katolikët, ortodoksët dhe bektashinjtë kanë bashkëjetuar për shekuj me respekt të ndërsjellë. Kjo trashëgimi nuk është dhuratë e politikanëve, por rezultat i kulturës dhe urtësisë së popullit shqiptar. Pikërisht për këtë arsye, politikanët duhet të jenë të parët që e mbrojnë këtë harmoni dhe jo ta vendosin atë në qendër të polemikave politike.
Por problemi është edhe më i thellë. Ai nuk lidhet vetëm me një deklaratë apo me një projekt të vetëm. Ai lidhet me filozofinë e qeverisjes që po perceptohet gjithnjë e më shumë si e shkëputur nga qytetari. Kur njerëzit ndihen të përjashtuar nga vendimmarrja, kur shohin se zëri i tyre nuk ka peshë, kur shohin se protestat injorohen dhe shqetësimet minimizohen, lind një krizë besimi që është shumë më e rrezikshme se çdo krizë ekonomike.
Sot Shqipëria po përballet me një fenomen alarmues: largimin masiv të të rinjve. Mijëra shqiptarë largohen çdo vit jo vetëm për arsye ekonomike, por edhe sepse nuk besojnë se mund të ndërtojnë një të ardhme në vendin e tyre. Ata shohin një sistem ku shpesh lidhjet vlejnë më shumë se merita, ku pushteti duket i paarritshëm dhe ku interesat e qytetarëve nuk janë gjithmonë prioritet.
Në një situatë të tillë, qeveria duhet të punojë për të rikthyer besimin. Por besimi nuk fitohet me propagandë, as me fushata marketingu politik. Besimi fitohet me transparencë, me dialog dhe me respekt ndaj qytetarit.
Shqipëria nuk është pronë e asnjë partie politike. Nuk është pronë e asnjë kryeministri. Nuk është pronë e asnjë grupi interesi. Shqipëria është amaneti i brezave që luftuan për lirinë e saj dhe përgjegjësia e brezave që do të vijnë pas nesh.
Prandaj çdo vendim që prek pasuritë kombëtare, identitetin kulturor, territorin dhe të ardhmen e vendit duhet të kalojë përmes filtrit të interesit kombëtar dhe jo interesit politik të ditës. Çdo qeveri duhet ta kuptojë se pushteti është i përkohshëm, ndërsa dëmet që mund t’i shkaktohen një kombi mund të zgjasin për dekada.
Shqiptarët nuk kanë nevojë për përçarje, etiketime dhe konflikte të panevojshme. Ata kanë nevojë për institucione që i dëgjojnë, për drejtësi që funksionon, për ekonomi që krijon mundësi dhe për udhëheqës që respektojnë çdo qytetar pa dallim feje, bindjeje apo përkatësie politike.
Në fund të fundit, forca e një shteti nuk matet nga fuqia e liderit të tij, por nga respekti që ai lider ka për popullin. Dhe asnjë qeveri nuk mund të pretendojë se mbron interesat kombëtare nëse nuk dëgjon zërin e qytetarëve që ka detyrimin t’i përfaqësojë.
Shqipëria nuk është në shitje. Sovraniteti i saj nuk negociohet. Dinjiteti i qytetarëve të saj nuk mund të nëpërkëmbet. Dhe e ardhmja e saj nuk duhet të ndërtohet mbi heshtjen e popullit, por mbi vullnetin e tij.
