Kriza globale e furnizimit me naftë po i çon çmimet e karburanteve në nivele të larta në Evropë, me benzinën në disa vende mbi 2,40 euro për litër, ndërsa nafta ka kaluar edhe 2,50 euro. Por kur çmimet krahasohen me fuqinë blerëse të qytetarëve, panorama bëhet dukshëm më e ndërlikuar.
Sipas të dhënave të platformës fuel-prices.eu, të publikuara nga Euronews, benzina më e shtrenjtë në Evropë të martën ishte në Holandë, me 2,43 euro për litër. Pas saj renditeshin Danimarka me 2,35 euro dhe Finlanda me 2,32 euro.
Në Francë benzina arrinte 2,23 euro për litër, ndërsa në Greqi 2,20 euro.
Situata është edhe më e rëndë për drejtuesit e automjeteve me naftë. Në Danimarkë një litër naftë kushtonte 2,52 euro, në Francë 2,40 euro dhe në Itali 2,36 euro.
Po në Maqedoninë e Veriut?
Në Maqedoninë e Veriut, çmimi aktual i naftës është 104,5 denarë për litër, ose rreth 1,70 euro, ndërsa benzina 95 kushton 99 denarë, rreth 1,61 euro. Të dhënat e përditësuara më 24 shtator tregojnë se këto janë çmimet e rregulluara në nivel kombëtar.
Kjo do të thotë se, në çmim nominal për litër, nafta në RMV është rreth 80 cent më e lirë se në Danimarkë.
Por çmimi në pompë nuk tregon gjithçka.
Fuqia blerëse ndryshon të gjithë pasqyrën
Kur llogaritja bëhet duke marrë parasysh fuqinë blerëse të qytetarëve, vendet e Ballkanit rezultojnë ndër më të goditurat nga kostoja e karburanteve. Sipas një vlerësimi të Europe in Motion, për krahasim është marrë kostoja e mbushjes së një rezervuari prej 50 litrash dhe ajo është krahasuar me fuqinë blerëse në secilin vend.
Në këtë përllogaritje, Bosnja dhe Hercegovina renditet në krye të vendeve më të prekura në Ballkan, ndërsa brenda Bashkimit Evropian, Greqia është vendi ku kostoja e karburantit rëndon më shumë në raport me fuqinë blerëse.
Pra, edhe pse çmimi për litër në RMV është më i ulët se në disa prej vendeve të Evropës Perëndimore, kostoja reale për familjet nuk mund të matet vetëm me numrin që shfaqet në pompë.
Kriza po godet edhe rafineritë
Presioni mbi çmimet nuk vjen vetëm nga rritja e çmimit të naftës së papërpunuar. Sipas Euronews, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) ka vlerësuar se prodhimi global i rafinerive në korrik 2026 ishte pothuajse 5 milionë fuçi në ditë më i ulët se në të njëjtin muaj të vitit të kaluar.
Ndërprerjet e furnizimit me naftë të papërpunuar kanë detyruar rafineritë të kërkojnë burime alternative ose të paguajnë më shumë për lëndën e parë. Në të njëjtën kohë, janë prekur edhe furnizimet me produkte të rafinuara, veçanërisht nafta dhe karburanti për aviacion.
Situata është komplikuar edhe nga sulmet ndaj objekteve të naftës në rajonin e Gjirit dhe dëmtimi i rafinerive në territorin rus si pasojë e luftës në Ukrainë.
Çfarë pritet në muajt e ardhshëm?
Sipas ekspertëve të Bankës Qendrore Evropiane të cituar nga Euronews Business, bazuar në kontratat e së ardhmes për naftën e rafinuar, marzha e rafinimit për naftën pritet të arrijë kulmin në tetor, ndërsa marzhet për benzinën kanë arritur kulmin në gusht.
Në një kohë kur çmimet e karburanteve po rriten në shumë vende të Evropës, vëmendja mbetet te zhvillimet në tregun global të naftës dhe te ndikimi që ndërprerjet e furnizimit do të kenë në çmimet që qytetarët paguajnë në pompa.
