Pas më shumë se tri dekadash në skenën politike, Partia Socialiste e Serbisë (SPS) përballet me një krizë të thellë, duke u përjashtuar për herë të parë nga Parlamenti që nga themelimi i saj në vitin 1990.
Ky zhvillim shënon një moment kritik për një nga forcat politike më të njohura dhe të adaptueshme në vend, e cila ka kaluar përmes transformimeve të shumta, duke përfshirë rënien e regjimit të Sllobodan Millosheviqit dhe udhëheqjen e Ivica Daçiqit.
Në zgjedhjet e 25 tetorit, socialistët arritën të sigurojnë vetëm 90.000 vota, një numër që nuk është i mjaftueshëm për të kaluar pragun zgjedhor prej tre për qind. Kjo humbje e thellë tregon një rënie të dukshme të mbështetjes për partinë, e cila dikur kishte një ndikim të madh në politikën serbe.
Partia, e themeluar nga ish-presidenti autokratik Millosheviq, ka qenë nën drejtimin e Daçiqit për më shumë se dy dekada. Gjatë kësaj periudhe, SPS ka qenë një partner i qëndrueshëm në koalicionin qeverisës me Partinë Përparimtare Serbe (SNS), e cila po ashtu përjeton një humbje të rëndësishme në këto zgjedhje.
Historikisht, SPS ka luajtur një rol të rëndësishëm në ngjarjet e rëndësishme të viteve ’90, përfshirë luftërat në Kroaci, Bosnje e Hercegovinë dhe Kosovë. Megjithatë, pas rënies së Millosheviqit në vitin 2000, partia ka kaluar në opozitë dhe ka përjetuar një periudhë të vështirë për të rikuperuar reputacionin e saj.
Para zgjedhjeve të fundit, SPS u përball me një krizë brenda saj, duke humbur disa figura të njohura dhe duke u përballur me një rritje të pakënaqësisë nga anëtarësia e saj. Politologu Dushko Radosavleviq vlerëson se partia nuk arriti të kuptojë momentin historik dhe këtë do ta paguajë me zhdukjen e saj politike.
Atmosfera e zgjedhjeve ishte e ngjashme me atë të një referendumi, ku dy lista kryesore, “Serbia e Bashkuar” dhe lista e protestave studentore, ishin në fokus. Rënia e mbështetjes për socialistët është një pasqyrë e transformimeve të thella shoqërore dhe politike që po ndodhin në Serbi.
Daçiqi e pranoi humbjen si një “betejë të humbur” dhe theksoi se do të vazhdojnë të luftojnë për Serbinë. Megjithatë, ky rezultat tregon një prirje të qartë të rënies së mbështetjes elektorale për SPS, e cila ka rënë nga 570.000 vota në vitin 2012 në rreth 250.000 vota në vitin 2023.
Me largimin e disa anëtarëve të njohur, si Branko Ruzhiq dhe Boris Milliqeviq, SPS po përballet me një krizë të brendshme që e vë në dyshim të ardhmen e saj. Ruzhiq, i cili u përjashtua për shkelje të statutit, kishte shprehur mbështetje për protestat studentore, duke treguar një ndarje të thellë brenda partisë.
Ndërkohë, lidhjet e SPS-së me Rusinë vazhdojnë të jenë të forta, duke theksuar rëndësinë e mbështetjes ruse për Serbinë në çështjen e Kosovës.
Me rënien e socialistëve nga skena politike, shumë analistë besojnë se kjo është një shenjë e qartë e një epoke të re në politikën serbe, ku partitë duhet të adaptohen ndaj kërkesave të reja të qytetarëve dhe të ndryshimeve shoqërore.
