Tiranë, 7 shtator 2026 – Dr. Arben Ramkaj ka bërë publike një parashtresë të tij drejtuar Komisionit Evropian lidhur me propozimin për krijimin e një statusi sovran për Kryegjyshatën Botërore Bektashiane në Shqipëri.
Në komunikimin drejtuar Komisionerit Evropian për Punët e Brendshme dhe Migracionin, Magnus Brunner, Ramkaj kërkon që çështja të shqyrtohet nga këndvështrimi kushtetues, juridik, i barazisë ndërmjet komuniteteve fetare dhe i standardeve evropiane për lirinë e fesë.
Ramkaj thekson se iniciativa është ndërmarrë tërësisht në cilësinë e tij personale dhe nuk përfaqëson asnjë organizatë apo institucion.
Ai shpreh respekt për komunitetin bektashi, historinë dhe trashëgiminë e tij shpirtërore, duke sqaruar se shqetësimet e ngritura nuk lidhen me të drejtat fetare të komunitetit, por me pasojat juridike që mund të prodhojë koncepti i sovranitetit.
“Liria fetare forcohet kur çdo komunitet mbrohet në mënyrë të barabartë nga shteti dhe jo kur një komunitet shndërrohet në shtet”, shkruan Ramkaj në komunikimin e tij.
Sipas tij, të drejtat e komunitetit bektashi për personalitet juridik, autonomi institucionale, administrim të pronës dhe ushtrim të lirë të besimit janë të drejta legjitime dhe duhet të mbrohen plotësisht. Megjithatë, ai argumenton se dhënia e mundshme e territorit sovran, shtetësisë, imuniteteve, kapaciteteve diplomatike apo kompetencave të ngjashme me ato të një shteti përbën një çështje tjetër juridike, e cila kërkon bazë të qartë kushtetuese dhe të së drejtës ndërkombëtare.
Në parashtresë ngrihet gjithashtu çështja e barazisë ndërmjet komuniteteve fetare. Ramkaj shtron pyetjen nëse dhënia e një statusi sovran vetëm një komuniteti mund të krijojë një nivel të ndryshëm privilegjesh juridike dhe publike krahasuar me komunitetet e tjera fetare në Shqipëri.
Një tjetër shqetësim lidhet me efektet afatgjata që një model i tillë mund të ketë mbi marrëdhëniet ndërfetare dhe mbi rajonin e Ballkanit Perëndimor.
Ramkaj argumenton se Shqipëria ka ndërtuar historikisht një model të bashkëjetesës fetare të mbështetur mbi qytetarinë e përbashkët dhe barazinë përpara ligjit dhe se çdo ndryshim që prek këtë ekuilibër duhet t’i nënshtrohet një debati publik dhe institucional gjithëpërfshirës.
Ai i kërkon Komisionit Evropian që, nëse nisma shqiptare konkretizohet në një projektligj, ndryshim kushtetues, traktat apo instrument tjetër juridik, dokumenti të analizohet edhe në kuadër të procesit të integrimit evropian të Shqipërisë, sundimit të ligjit dhe të drejtave themelore.
Ndër kërkesat kryesore të paraqitura janë publikimi i plotë i modelit juridik të propozuar, sqarimi i territorit, kompetencave, shtetësisë, imuniteteve dhe atributeve të mundshme diplomatike, si dhe zhvillimi i një konsultimi kombëtar me komunitetet fetare, ekspertët kushtetues, Parlamentin dhe shoqërinë civile.
Ramkaj sugjeron gjithashtu që, pasi të ekzistojë një projekt juridik konkret, të merret në konsideratë kërkimi i një opinioni të pavarur nga Komisioni i Venecias.
Në komunikim nënvizohet se analogjia me Shtetin e Qytetit të Vatikanit nuk mund të zbatohet automatikisht në rastin shqiptar, pasi Vatikani është produkt i rrethanave specifike historike dhe juridike dhe i Traktatit të Lateranit të vitit 1929.
“Modeli shqiptar i bashkëjetesës duhet të konsolidohet nëpërmjet qytetarisë së barabartë, autonomisë institucionale dhe dialogut dhe jo nëpërmjet territorializimit të identitetit fetar apo krijimit të kategorive të pabarabarta të sovranitetit fetar”, përfundon Ramkaj.
Parashtresa i është dërguar Komisionerit Evropian Magnus Brunner, ndërsa në kopje janë përfshirë strukturat e Komisionit Evropian përgjegjëse për dialogun me komunitetet fetare dhe Delegacioni i Bashkimit Evropian në Shqipëri.
Dr. Arben Ramkaj e ka paraqitur komunikimin vetëm në cilësinë e tij individuale dhe si një nismë personale.
Rreth Dr. Arben Ramkaj
Dr. Arben Ramkaj është studiues dhe veprimtar në fushën e dialogut ndërfetar, marrëdhënieve ndërkulturore dhe diplomacisë fetare. Ai është Kryetar i Qendrës së Bashkëpunimit Ndërfetar, anëtar i Këshillit të Përgjithshëm të Komunitetit Mysliman të Shqipërisë dhe Drejtor Programi për Lindjen e Mesme dhe Botën Arabe pranë Albanian Institute for International Studies (AIIS).
Ai mban gjithashtu detyrën e Nënkryetarit të European Muslims League dhe është angazhuar prej vitesh në iniciativa kombëtare dhe ndërkombëtare që lidhen me lirinë e fesë ose besimit, dialogun ndërfetar, parandalimin e ekstremizmit, bashkëjetesën fetare dhe marrëdhëniet ndërmjet Evropës, Ballkanit dhe botës arabe.
Veprimtaria e tij përfshin bashkëpunimin me institucione akademike, organizata ndërkombëtare, komunitete fetare dhe struktura diplomatike në çështje të dialogut, paqes, qytetarisë së barabartë dhe diplomacisë ndërfetare.
