Ndërsa Shtëpia e Bardhë ka ashpërsuar retorikën mbi aneksimin e mundshëm të Grenlandës, duke përmendur madje opsione ushtarake, dega legjislative e SHBA-së ka ndërmarrë një lëvizje urgjente diplomatike. Një delegacion dypartiak i Kongresit Amerikan pritet të mbërrijë në Kopenhagen këtë fundjavë, në një përpjekje për të ruajtur unitetin me aleatin e vjetër të NATO-s, Danimarkën.
Vizita vjen në një moment kritik, pasi Presidenti Donald Trump ka përsëritur vendosmërinë e tij për të marrë kontrollin e territorit gjysmë-autonom të Arktikut, duke trazuar ujërat gjeopolitike nga Uashingtoni në Pekin.
Senatori demokrat Chris Coons dhe ai republikan Thom Tillis po udhëheqin një grup prej të paktën nëntë ligjvënësish. Qëllimi i tyre është të takohen me zyrtarë të lartë danezë, përfaqësues të qeverisë së Grenlandës dhe liderë biznesi të premten dhe të shtunën.
Burime nga Kongresi bëjnë me dije se ky udhëtim synon të dërgojë një mesazh sigurie: pavarësisht deklaratave të Presidentit, partneriteti strategjik SHBA-Danimarkë mbetet i palëkundur.
Ultimatumi i Trump dhe reagimi i aleatëve
Tensionet arritën kulmin të dielën, kur Presidenti Trump, duke folur nga Air Force One, deklaroi se SHBA duhet të “marrë Grenlandën” për të parandaluar ndikimin rus ose kinez.
“Në një mënyrë ose në një tjetër, ne do ta kemi Grenlandën,” tha Trump, duke shtuar se administrata po shqyrton një sërë opsionesh, përfshirë forcën ushtarake.
Ky qëndrim ka shkaktuar alarm në Kopenhagen dhe Nuuk. Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, lëshoi një paralajmërim të zymtë:
“Një pushtim amerikan i Grenlandës do të shënonte fundin e NATO-s.”
Ndërkohë, Kryeministri i Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, së bashku me liderët e partive politike, theksuan sovranitetin e ishullit:
“Ne jemi një shoqëri demokratike. Dëshira jonë është që përbuzja e Shteteve të Bashkuara për vendin tonë të marrë fund.”
Faktori kinez dhe “rruga polare e mëndafshit”
Arsyetimi kryesor i Uashingtonit për interesin ndaj ishullit lidhet me sigurinë në Arktik dhe frenimin e rivalëve. Kina, e cila në vitin 2018 u vetëshpall “shtet pranë Arktikut”, reagoi ashpër të hënën.
Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme kineze, Mao Ning, akuzoi SHBA-në se po përdor Pekinin si “pretekst” për ekspansionizëm.
“Aktivitetet e Kinës në Arktik synojnë promovimin e paqes dhe janë në përputhje me ligjin ndërkombëtar. SHBA nuk duhet të ndjekë interesat e saj duke përdorur vendet e tjera si justifikim,” deklaroi Mao nga Pekini.
Në këtë klimë të nxehtë diplomatike, të dërguarit danezë dhe ata të Grenlandës priten gjithashtu në Uashington gjatë kësaj jave për bisedime intensive, në përpjekje për të shmangur një krizë të paprecedentë brenda Aleancës së Atlantikut të Veriut.
