Ish-diplomati dhe studiues i Ballkanit në Forumin Gjeopolitik të Kembrixhit, Timothy Les ka përmendur katër skenarë të mundshëm për arritjen e një marrëveshjeje midis Kosovës dhe Serbisë.
Drejtimi në të cilin do të zhvillohet dialogu Kosovë – Serbi mund të spekulohet vetëm, tha ai, duke shtuar se Ballkani është në prag të një riorganizimi tjetër që do të shënojë fundin e “organizatës post-jugosllave”.
Gjermania do të bllokonte ndarjen:
Sipas skenarit të parë, është e mundur që Kosova dhe Serbia të arrijnë një marrëveshje sepse është në interesin e tyre që të zgjidhin statusin e Kosovës, me presion diplomatik nga Uashingtoni.
“Duke pasur parasysh “vijën e kuqe”, të Serbisë, kjo do të thotë se marrëveshja do të bazohej në idenë e ndarjes në këmbim të njohjes”, tha Les, i cili është shoku i Demostat në një leksion në Universitetin e Kembrixhit me temë “Riorganizimi i Ballkanit të Ri”.
Duke supozuar mundësinë më të vogël që kjo të ndodhë, Les tha se shqiptarët janë akoma kundërshtarë të fortë të kësaj ideje dhe se qeveria e re në Prishtinë do të përbëhet nga politikanë që nuk duan as të flasin me Serbinë.
Sipas tij, Gjermania në nivelin ndërkombëtar tani po punon me Francën për të bllokuar idenë e ndarjes, ndërsa Moska kundërshton çdo marrëveshje që zvogëlon varësinë e Serbisë nga Rusia.
Shanset minimale për njohje të pakushtëzuar:
Kjo, argumenton Les, lë të hapur mundësinë e një skenari tjetër ku ideja e ndarjes përsëri është jashtë tryezës.
“Kjo nënkupton ose pëlqimin e Serbisë për të njohur Kosovën pa kushte, ose në fund të fundit, për të mbajtur një status-quo. Problemi me njohjen e pakushtëzuar është fakti që Serbia e ka bërë të qartë ndër vite se nuk do të njohë Kosovën pa ndonjë kompensim”, tha Les.
Ai beson se ka shanse minimale që Serbia të bindet dhe të pranojë humbjen e Kosovës nëse i ofrohet anëtarësimi në BE pa asnjë vonesë, me të gjitha përfitimet që sjell kjo gjë. Les gjithashtu beson se ka pas shanse të mbahet status-quo, sepse thotë ai, situata në Kosovë nuk është statike.
Serbia nuk e pranon bashkimin e Kosovës me Shqipërinë.
Nga ana tjetër, amerikanët thekson Les, janë të vendosur të “shtyjnë” Rusinë jashtë Ballkanit dhe dëshira e shqiptarëve për t’i dhënë fund “boshllëkut ligjor”, të Kosovës i nxit ata të kërkojnë zgjidhje për statusin.
“Nëse Serbia refuzon të njohë një Kosovë të pavarur, e vetmja mundësi është të përpiqemi për bashkimin me Shqipërinë, një zgjidhje që shumica e shqiptarëve të Kosovës do ta pranonin” tha Less, i cili sheh një lloj të caktuar të “tërmetit rajonal”, si një nga skenarët potencialë.
Ai thotë se Serbia nuk mund ta pranojë integrimin e pjesës veriore të Kosovës në shtetin kombëtar shqiptar dhe Les shprehet i bindur se një kërcënimi të tillë, Serbia do t’i përgjigjej me aneksim të veriut të Kosovës.
“Kjo do të çonte në një konfrontim ushtarak, përndjekjen e serbëve të mbetur nga pjesa jugore e Kosovës dhe përpjekjen e shqiptarëve në Luginën e Preshevës të shkëputen nga Serbia, si dhe krizën e shtetësisë në Serbi, e cila do të urdhërohej nga nacionalistët vendas”, tha Less.
Les nuk ka dyshim se një Shqipëri e bashkuar do të thoshte gjithashtu një mundësi e re gjeo-strategjike për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut të cilës pa dyshim do të përpiqeshin të aneksonin territorin e tyre në këtë Shqipëri të re.
Shumë çështje në Ballkan mbeten të pazgjidhura:
Në vend të kësaj, Les beson se SHBA-të do të këmbëngulin që këto kombe të heqin dorë nga përpjekjet e tyre dhe nga ana tjetër u garantojnë atyre vetëqeverisje brenda shteteve ekzistuese.
“Kjo nënkupton gjithashtu lehtësimin e kontrolleve kufitare, me qëllim forcimin e bashkëpunimit ndërkufitar midis anëtarëve të të njëjtëve popuj. Një parim i tillë do të zbatohej edhe për kroatët boshnjakë”, tha Les.
Ai gjithashtu beson se shumë çështje në Ballkan do të mbeten të pazgjidhura, përfshirë statusin përfundimtar të serbëve në Bosnje dhe shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut të cilët ende duan të bashkohen me shtetet e tyre.
Ish diplomati i Ballkanit, konkludon se rajoni është në prag të një riorganizimi tjetër, i cili do të shënojë fundin e organizimit pas Jugosllavisë, pas së cilës Serbia dhe Shqipëria do të zgjerojnë kufijtë e tyre dhe serbët dhe kroatët si dhe shqiptarët nga Maqedonia e Veriun do të njihnin “de fakto”.
“Megjithëse, “riorganizimi”, i ardhshëm i Ballkanit do t’i afrojë popujt lokalë drejt realizimit të një dëshire të përbashkët për shtetet e kombit, ai nuk do t’i zgjidhë të gjitha çështjet. Në vend të kësaj, do të identifikohen problemet që do të trajtohen në fazën e historisë së Ballkanit dhe kjo sipas tij, përfshin riorganizime të reja të cilat në mënyrë të pashmangshme do të pasojnë. /Lajmi.net/
