Sipas të dhënave nga Enti Shtetëror i Statistikave, në tremujorin e dytë të vitit 2026, më shumë punëtorë ishin të kërkuar në industritë e shërbimeve dhe shitjeve.
Sektori i Akomodimit dhe Shërbimit Ushqimor është nën presionin më të madh, me një shkallë rekord vendesh të lira prej 6.23%. Kjo tregon se strukturat e mikpritjes dhe turizmit po “mbushin” me staf, të përballura me një kombinim të presioneve sezonale, pagave të ulëta dhe një eksodi masiv të të rinjve për të punuar jashtë vendit.
Në anën e kundërt të këtij spektri është sektori i Furnizimit me Energji Elektrike, Gaz, Avull dhe Ajër të Kondicionuar, ku norma është minimale prej 0.38%, një sektor që tradicionalisht konsiderohet i qëndrueshëm, me vende pune të paguara mirë dhe fluks të ulët të fuqisë punëtore.
Gjeografikisht, siç pritej, Rajoni i Shkupit mbetet magneti kryesor ekonomik në vend. Me një shkallë vendesh të lira prej 2.30%, kryeqyteti kryeson kërkesën, duke përqendruar shumicën e aktiviteteve biznesore.
Të dhënat zbulojnë se kriza e personelit po e godet më rëndë “shtyllën kurrizore” të ekonomisë maqedonase. Bizneset që punësojnë midis 10 dhe 49 punonjës kanë shkallën më të lartë të vendeve të lira të punës prej 3.20%. Ndryshe nga korporatat e mëdha që kanë buxhete për paga dhe përfitime më të larta, këta menaxherë përballen me një mision të pamundur për të mbajtur njerëzit.
Në grupin e pestë të profesioneve, Punëtorët e Shërbimeve dhe Shitjeve, u regjistruan deri në 2,980 pozicione të lira pune.
Të dhënat e fundit nga Enti Shtetëror i Statistikave tregojnë se papunësia në Maqedoni është në 11.3 përqind. Në shifra absolute, në vend ka 90,020 të papunë.
Pyetja që lind natyrshëm është: Pse ushtria prej 90,000 të papunësh nuk po i mbush këto vende të lira pune? Përgjigja qëndron në tre anomali kryesore:
-Ekziston një mospërputhje serioze midis asaj që ofron sistemi arsimor dhe asaj që kërkon sektori real. Ka një tepricë të të diplomuarve me profile administrative dhe një deficit serioz të profileve profesionale dhe artizanale.
Një pjesë e konsiderueshme e të papunëve të regjistruar janë pjesë e ekonomisë gri (duke punuar “në mënyrë të padeklaruar”) ose regjistrohen në Agjencinë e Punësimit vetëm për të ushtruar të drejtat sociale dhe sigurimin shëndetësor, pa ndonjë qëllim të vërtetë për të pranuar një ofertë pune.
Pagat dhe kushtet në sektorët ku ka mungesën më të madhe (siç janë shërbimet dhe shitjet) shpesh nuk janë mjaftueshëm stimuluese për të aktivizuar kërkuesit pasivë të punës.
Një rishikim urgjent i politikave është i nevojshëm.
Maqedonia nuk përballet më me problemin e krijimit të vendeve të punës, por me problemin e gjetjes së njerëzve. Ky paradoks është një pengesë serioze për rritjen ekonomike. Nëse bizneset nuk mund të gjejnë punëtorë në sektorët e shërbimeve dhe shitjeve, fluksi i tyre i punëtorëve do të ngecë. Zgjidhja do të duhet të kërkohet në rikualifikimin e shpejtë të të papunëve, rritjen e produktivitetit dhe pagave, por edhe në një luftë serioze kundër ekonomisë informale. Përndryshe, kompanitë do të kërkojnë gjithnjë e më shumë importimin e fuqisë punëtore nga jashtë si shpëtimin e vetëm për bizneset e tyre.
