Shkruan: Hamzi Ibraimi
Shkolla duhet të jetë hapësirë e dijes, e mendimit kritik dhe e formimit të lirë të individit. Kur ajo shndërrohet në instrument formësimi ideologjik, problemi nuk është më vetëm arsimor. Kthehet në rrezik serioz për fëmijët, shoqërinë dhe vetë shtetin. Debati mbi shkollat e lidhura me lëvizjen FETO në Ballkan nuk është çështje emocioni apo pozicionimi politik të përkohshëm. Është çështje strukturore, e lidhur drejtpërdrejt me sigurinë shoqërore, edukimin e brezave të rinj dhe funksionimin e shtetit modern. Trajtimi sipërfaqësor i këtij fenomeni është gabim me pasoja afatgjata.
FETO nuk vepron si një organizatë arsimore klasike. Ajo funksionon si një rrjet i mbyllur, me hierarki të fortë, disiplinë ideologjike dhe mekanizma lojaliteti të brendshëm. Arsimi nuk është qëllim në vetvete, por mjet. Shkollat përdoren për të identifikuar, lidhur dhe formësuar individë që në moshë të hershme brenda strukturës së lëvizjes.
Problemi nuk qëndron te cilësia formale e arsimit. Në shumë raste, këto institucione kanë rezultate të mira akademike. Rreziku qëndron te procesi paralel dhe i fshehtë i edukimit ideologjik, i cili zhvillohet jashtë transparencës institucionale dhe shpesh pa dijeninë e prindërve. Fëmijët ekspozohen gradualisht ndaj një modeli mendimi ku bindja vlerësohet më shumë se mendimi kritik. Me kalimin e kohës, autoriteti i strukturës vendoset mbi autoritetin e familjes dhe të shoqërisë.
Kjo krijon varësi psikologjike dhe ndarje identitare, duke e bërë individin të ndjeshëm ndaj manipulimit afatgjatë. Në këtë pikë, çështja pushon së qeni thjesht arsimore dhe shndërrohet në çështje sigurie shoqërore.
Një shtet që toleron formimin e lojaliteteve paralele, jashtë rendit demokratik dhe institucioneve publike, minon themelet e veta.
Historia e Ballkanit e ka treguar qartë çmimin e ideologjive të importuara dhe strukturave të fshehta. Injorimi i këtij realiteti është papërgjegjësi. Ndërsa justifikimi me mungesë provash penale është i pamjaftueshëm.
Në raste të tilla, problemi nuk është vetëm ligjor, por konceptual. Ka të bëjë me mënyrën e veprimit, me mbylljen, mungesën e transparencës dhe synimin final të edukimit.
Shteti nuk duhet të reagojë vetëm kur dëmi është bërë. Parandalimi është detyrim.
Por edhe shoqëria mban përgjegjësi. Frika nga etiketimi, relativizimi i rrezikut dhe heshtja mediatike kanë krijuar terren të favorshëm për vazhdimin e këtij fenomeni.
Neutraliteti në çështje që prekin fëmijët nuk është virtyt.
Ndërsa ky veprim është shmangie nga përgjegjësia. Kjo nuk është luftë kundër arsimit, besimit apo dijes. Por është thirrje për transparencë, llogaridhënie dhe mbrojtje të interesit publik. Sepse fëmijët nuk janë projekte ideologjike. Ata janë e ardhmja e shoqërisë dhe përgjegjësi e përbashkët e familjes, shtetit dhe komunitetit. Çdo përpjekje për t’i formësuar në heshtje, larg kontrollit publik, është cenim i drejtpërdrejtë i kësaj të ardhmeje. Kur arsimi shndërrohet në mjet për ndërtimin e strukturave të fshehta, nuk kemi më të bëjmë me shkollë, por me rrezik të organizuar. Pikërisht këtu qëndron rrezikshmëria e FETO-s.
Jo te emrat apo fasadat, por te metoda, ideologjia e mbyllur dhe synimi për të ndërtuar lojalitete paralele që minojnë shoqërinë nga brenda. Kjo nuk duhet relativizuar dhe as toleruar. Çdo vonesë është hapësirë më shumë për manipulim. Mbrojtja e fëmijëve nuk është çështje politike. Është çështje sigurie shoqërore dhe përgjegjësie morale. Heshtja përballë këtij rreziku nuk është neutralitet. Është dështim.
