10 Vendet me shkallët më të larta të Divorceve (çdo vit, për 1 mijë banorë)
Të dhënat janë më të fundit të disponueshme për secilin vend. 2018-Kina; 2019-Kuba; të gjitha të tjerat 2020-23
Sipas të dhënave nga Kombet e Bashkuara dhe burime të tjera, vendi me shkallën më të lartë të divorceve në botë në vitin 2023 ishte Maqedonia e Veriut, e cila regjistroi 17,656 divorce kundrejt një popullsie prej afërsisht 1.84 milion banorësh, duke rezultuar në një shkallë divorci prej 9.6 për 1000 banorë. Kjo është në fakt një rritje e jashtëzakonshme nga shkalla dukshëm e ulët e vendit prej vetëm 0.8 për 1000 banorë në vitin 2020.
Shkalla më e lartë e regjistruar ndonjëherë i përket Maldiveve me 10.97 për 1 mijë banorë në vitin 2002, gjë që i dha vendit një Rekord Botëror Guinness.
Divorci është bërë shumë më i zakonshëm në Maqedoninë e Veriut, për disa arsye të kuptueshme.
Ndërsa shoqëria evoluon, më shumë njerëz veçanërisht gratë ndiejnë më shumë liri për t’u larguar nga marrëdhëniet që nuk i bëjnë më të lumtur. Jeta moderne sjell presionet e veta dhe, me ndryshimin e pikëpamjeve mbi dashurinë, pavarësinë dhe përmbushjen personale, çiftet kanë më shumë gjasa të ndahen kur gjërat nuk po shkojnë mirë.
Në kontekstin e Ballkanit Perëndimor, normat e divorcit në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut po evoluojnë shpejt, duke reflektuar tranzicionin socio-ekonomik, thuhet sipas të dhënave nga Kombet e Bashkuara dhe burime të tjera për vitin 2026.
Sipas të dhënave globale, mesatarja botërore e divorcit është rreth 1.7 për 1000 banorë në 2025, por në këto vende, shifrat variojnë nga 1.0 deri në 2.1, duke treguar një rritje graduale.
Mendohet se emigracioni, papunësia dhe pavarësia e grave po luajnë rol kyç në këtë fenomen
Në Shqipëri, normat e divorcit kanë arritur nivele rekord. Në 2024, u regjistruan 4100 divorce nga 16,120 martesa, duke bërë një raport divorc/martesë prej 25-29.8 për 100 martesa që i bie një rritje historike.
Norma bruto arrin 1.1 për 1000 banorë, por në 2026 vlerësohet në 2.1, sipas parashikimeve. Në gjysmën e parë të 2025, mbi 7000 raste u raportuan, duke treguar se një në tre çifte ndahen.
Faktorët?
Emigracioni masiv i të rinjve ka lënë pas familje të copëtuara, ndërsa vështirësitë ekonomike dhe kriza familjare shtojnë presionin. Gratë, që inicojnë shumicën e divorceve, vuajnë financiarisht pas ndarjes, pasi pavarësia ekonomike nuk është ende e plotë.
Martesat në rënie (7.7% më pak në 2024 krahasuar me 2023) tregojnë një shoqëri në tranzicion, ku individualizmi po sfidon traditat patriarkale.
Ndërsa, Kosova, ku tendencat janë më të lëkundshme, por në rritje, në 2024, u regjistruan 2146 divorce, me normë rreth 1.2 për 1000 banorë (në popullsi ~1.76 milionë) – një ulje 3% nga 2023.
Por në 2025, nga janari në tetor, mbi 1341 raste u raportuan: 953 në janar-korrik, 158 në tetor (rritje 18.8% nga shtatori), 97 në gusht (ulje 45.2% nga korriku), 133 në shtator (rritje 37.1%) dhe 153 në nëntor (ulje 3.2% nga tetori).
Këto lëkundje sezonale mund të lidhen me ndryshimet ekonomike ose presione sociale. Komunat si Prizreni (209 raste në 2024) dhe Prishtina (165) udhëheqin, ndërsa martesa 5-9 vjeçare përbëjnë 32.4% të rasteve.
Arsimi dhe mosha e vonshme e martesës mund të jenë çelës për uljen e normave, por aktualisht, divorcet po rriten në zonat urbane.
Në Maqedoninë e Veriut, situata është më stabile, por me sinjale rritjeje.
Norma bruto është 1.0 për 1000 banorë në 2026, me 1765 divorce në 2023 (rritje 9.4% nga 2022) dhe 2024 divorce në 2024, ose 182.9 për 1000 martesa.
Shumica (24.1%) ndodhin pas 5-9 vitesh martese. Në tremujorin e tretë të 2025, divorcet u rritën 27.7% në 470 raste, ndërsa martesat ranë.
Disa burime citojnë një normë 9.6 për 1000 në 2023, por kjo duket si anomali statistikore, pasi ndryshon nga të dhënat vendore.
Me një popullsi 1.84 milionë, faktorët si vështirësitë ekonomike, martesat e hershme dhe mungesa e mirëkuptimit mes partnerëve dominojnë. Në 2020, divorcet ranë 21.2% në 1569, ndoshta për shkak të pandemisë, por tani po rikuperohen.
Shqipëria, tregon rritje më të shpejtë (një në tre ndarje), Kosova lëkundje mujore por tendencë rritjeje, ndërsa Maqedonia qëndron rreth 1.0-1.1.
Çfarë i bashkon këto vende? në këtë fenomen
Kultura patriarkale, tranzicioni ekonomik dhe emigracioni po krijojnë presione të ngjashme, duke ulur stigmatizimin e divorcit dhe duke nxitur pavarësinë individuale. Arsyet e zakonshme si mungesa e angazhimit, tradhtia dhe dallimet e papajtueshme (të ngjashme me trendet globale) shtohen nga faktorë vendorë si varfëria dhe alkoolizmi në disa raste.
Studimi thotë se si arsimi, punësimi i grave dhe politikat familjare mund të ulin divorcet.Tendencat në 2026 parashikojnë rritje të mëtejshme nëse nuk adresohet kriza demografike. Burimet si INSTAT, Agjencia e Statistikave të Kosovës dhe State Statistical Office e Maqedonisë ofrojnë të dhëna të detajuara për analiza më të thella.
Martesat:
Gjithmon sipas Qendrës Kombëtare për Statistikat e Shëndetit të Shteteve të Bashkuara thuhet se martesa është një sakrament që lidh dy njerëz së bashku për jetën, duke krijuar një lidhje ligjore, kulturore dhe/ose fetare midis tyre që ndikon në gjithçka, nga emrat dhe adresat e tyre deri te familja e tyre e ardhshme. Martesa është një universale kulturore, një institucion kaq themelor për përvojën njerëzore sa nuk ka shembuj të njohur të një shoqërie që funksionon pa të.
Njerëzit martohen për shumë arsye, duke përfshirë dashurinë, shoqërinë, dëshirën për të ndërtuar një familje, stabilitetin financiar, statusin shoqëror dhe përmbushjen fetare, dhe në pothuajse çdo rast martesa konsiderohet një ngjarje vendimtare në jetën e pjesëmarrësve.
Shkaqet e Divorcit:
Megjithatë, ndonjëherë lidhjet e martesës prishen. Sipas Qendrës Kombëtare për Statistikat e Shëndetit të Shteteve të Bashkuara, afërsisht 4-5 milionë njerëz martohen çdo vit në SHBA… dhe afërsisht 42-53% e këtyre martesave përfundimisht përfundojnë në divorc.
Divorci ka shumë shkaqe të mundshme, duke përfshirë pabesinë, problemet financiare, humbjen e intimitetit, abuzimin me substanca, dhunën në familje, mungesën e angazhimit, dallimet morale ose fetare dhe thjesht largimin. Cilado qoftë arsyeja, divorci nuk është një skenar unik i disa vendeve . Divorci ndodh në të gjithë botën në fakt, dhe mund të jetë po aq i ngjashëm me universin, thuhet sipas Qendrës Kombëtare për Statistikat e Shëndetit të Shteteve të Bashkuara.
Beqir Sina
