Shkruan: Azir Aliu
Kur flasim për shëndetësinë, më së shpeshti flasim për atë që shihet: pajisje të reja, reparte të rinovuara, rritje të numrit të stafit mjekësor. Por, ekziston një shtresë e sistemit që rrallë është e dukshme për pacientin, e nga e cila varet nëse shërbimi do të jetë në kohë, cilësor dhe i drejtë. Kjo shtresë quhet menaxhim.
Shëndetësia moderne prej kohësh nuk udhëhiqet vetëm nga njohuritë mjekësore. Sot, sistemet shëndetësore janë organizata komplekse që kërkojnë strategji, procese, disiplinë financiare, menaxhim të të dhënave dhe përgjegjësi të qartë. Spitali bashkëkohor nuk është më vetëm një ndërtesë me mjekë, por një sistem me arkitekturë, procese, të dhëna, vendimmarrje dhe përgjegjësi që duhet të funksionojnë në mënyrë të sinkronizuar. Pa këtë, as pajisjet më të mira dhe as stafi më i përkushtuar nuk mund të japin efektin e plotë.
Në Maqedoni ende nuk ekziston një mekanizëm kombëtar, standard dhe i vazhdueshëm për zhvillimin e lidershipit shëndetësor dhe menaxhimit spitalor. Ekzistojnë trajnime të izoluara, përvoja personale dhe vullnet i mirë nga shumë profesionistë. Por, në mënyrë sistematike, menaxhimi në shëndetësi shpesh mësohet “në ecje”, përmes improvizimit dhe qëndrueshmërisë personale, në vend që të bazohet në një kornizë profesionale të përcaktuar qartë.
Dhe pikërisht këtu qëndron një pjesë e përgjigjes për pyetjet që i dëgjojmë çdo ditë: pse ka lista pritjeje, pse sallat operative nuk shfrytëzohen në mënyrë optimale, pse shpenzimet rriten ndërsa rezultatet shpesh nuk janë proporcionale. Këto probleme rrallë janë thjesht mjekësore; në shumicën e rasteve ato janë pasojë e mënyrës se si menaxhohet sistemi.
Prandaj, ideja e një Akademie për Lidership Shëndetësor dhe Menaxhim Spitalor nuk është thjesht një projekt apo trajnim tjetër. Ajo është një reformë që synon ta kthejë menaxhimin në shëndetësi në profesion. Akademia duhet të jetë një platformë kombëtare me standarde të qarta, rezultate të matshme dhe vazhdimësi, e pavarur nga politika ditore dhe e harmonizuar me praktikat evropiane.
Në Evropë, kjo është kuptuar prej kohësh. Në Mbretërinë e Bashkuar, NHS Leadership Academy zhvillon në mënyrë sistematike liderë për të gjitha nivelet e sistemit shëndetësor. Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka korniza të qarta për kompetencat e lidershipit të lidhura me sigurinë dhe cilësinë e shërbimeve shëndetësore, ndërsa International Hospital Federation ofron modele praktike për menaxhimin modern spitalor. Mesazhi i përbashkët është i thjeshtë: lidershipi nuk është intuitë, por aftësi që ndërtohet në mënyrë sistematike.
Edhe studimet e konfirmojnë këtë. Spitalet me praktika më të mira menaxheriale ofrojnë kujdes më cilësor, shfrytëzim më efikas të burimeve dhe rezultate klinike më të mira. Kjo do të thotë se investimi në menaxhim nuk duhet parë si shpenzim, por si parakusht për një shëndetësi funksionale.
Në kontekstin tonë, Akademia duhet të fillojë me një kornizë të qartë kompetencash, të harmonizuar me standardet ndërkombëtare, por të përshtatur me realitetin vendor: lista pritjeje, presione financiare, mungesë të stafit dhe pabarazi rajonale. Ajo duhet të formojë liderë që dinë të lexojnë të dhënat: sa pret një pacient, ku humbet koha, ku kapacitetet mbeten të pashfrytëzuara. Shëndetësia duhet të menaxhohet me dashboard-e, jo me supozime.
Imagjinoni një spital ku drejtori çdo mëngjes sheh të njëjtin ekran që sheh edhe Ministria: lista pritjeje, shfrytëzimi i sallave, rreziqet kyçe. Ky monitorim i proceseve nuk është për kontroll, por për marrjen e vendimeve më të mira.
Më pas vjen zhvillimi i programeve modulare për drejtorët dhe ekipet drejtuese: menaxhim procesesh, financa, burime njerëzore, cilësi dhe siguri, menaxhim digjital të të dhënave, etikë dhe integritet.
Element kyç është zbatimi praktik: punë me raste reale nga spitalet, mentorim dhe mjete që japin efekt të menjëhershëm. Në shekullin XXI, shëndetësia nuk menaxhohet me letër dhe intuitë, por me të dhëna, procese dhe njerëz që dinë t’i përdorin ato.
Kjo është edhe çështje drejtësie. Kur menaxhimi është i dobët, sistemi bëhet i padrejtë jo nga qëllimi, por nga pasojat. Kur menaxhimi është profesional, rregulli bëhet pjesë e politikës shëndetësore dhe pacientët marrin afate të parashikueshme dhe qasje të drejtë në shërbime.
Digjitalizimi nuk është thjesht instalim softuerësh; ai nënkupton ndryshim të mënyrës së vendimmarrjes. Pa menaxherë të trajnuar, sistemet digjitale shndërrohen në arkiva të shtrenjta, në vend të mjeteve për menaxhim. Pa menaxhim të mirë, asnjë sistem IT nuk do t’i shkurtojë listat e pritjes apo të përmirësojë përvojën e pacientit.
Akademinë për Lidership Shëndetësor dhe Menaxhim Spitalor e shoh si një reformë graduale, por thelbësore. Si një kapacitet kombëtar që do të mbijetojë përtej ndërrimit të ministrave dhe qeverive. Sepse sistemi shëndetësor nuk është vetëm një grumbull spitalesh dhe aparatesh, por edhe mënyra se si ne i menaxhojmë ato.
