Përkufizimet e paqarta dhe të pasakta të termit “duhan” dhe “produkte të duhanit”, të cilat bien ndesh drejtpërdrejt me ligje të tjera në fuqi, ndalimet e plota të substancave për të cilat shkenca ka vërtetuar se nuk janë të dëmshme, si dhe barazimi i padrejtë i të gjitha produkteve që përmbajnë nikotinë, janë vetëm disa nga mangësitë në versionin e ri të projektligjit për mbrojtjen nga duhani, të cilat i vuri në pah profesori Zlatko Arsov nga Fakulteti i Shkencave Bujqësore dhe Ushqimit.
Si ekspert afatgjatë i duhanit, Arsov, në paraqitjen e tij në emisionin “24 Analiza”, vuri në dukje problemet kryesore në rregulloren ligjore nga aspekti i fushës së tij të ekspertizës. Sipas njoftimeve të ministrit të Shëndetësisë, Azir Aliu, rregullorja ligjore duhej të shqyrtohej në Qeveri dje, por u shty. Megjithëse Aliu deklaroi disa herë se gjatë përgatitjes së projektligjit për mbrojtjen nga duhani janë konsultuar të gjitha palët e interesuara dhe opinioni profesional, Arsov vë në dukje disa vëzhgime të rëndësishme ndaj propozimit të ri, të përpunuar.
-
Prodhimi dhe tregtimi i duhanit rregullohen me Ligjin për Duhanin, Produktet e Duhanit dhe Produktet e Lidhura me të. Versioni i parë i projektligjit ishte shkruar sikur Ligji për Duhanin të mos ekzistonte fare. Unë reagova se në projektligj përdoren përkufizime që nuk janë në përputhje me Ligjin për Duhanin dhe se në thelb Ministria e Shëndetësisë po ndërhyn në disa kompetenca që nuk i takojnë. Në versionin e dytë të projektligjit janë bërë disa ndryshime, por megjithatë ende nuk janë korrigjuar të gjitha mospërputhjet – tha profesori Arsov.
Problemi kryesor, sipas tij, është se Ligji për Mbrojtjen nga Duhani jep një përkufizim krejt të ri se çfarë është duhani, i ndryshëm nga ai në Ligjin për Duhanin, Produktet e Duhanit dhe Produktet e Lidhura me të, si dhe nga rregulloret e shumicës së vendeve evropiane. Ministria e Shëndetësisë e përkufizon duhanin si përdorimin e të gjitha produkteve që përmbajnë nikotinë, duke barazuar kështu cigaret me pajisjet për ngrohjen e duhanit, cigaret elektronike dhe qeskat me nikotinë, megjithëse bëhet fjalë për produkte thelbësisht të ndryshme që ekzistojnë në treg dhe nuk mund të injorohen.
Në projektligjin e ri, përkufizimi i duhanit vlen njësoj për të gjitha produktet, krejtësisht në kundërshtim me Ligjin për Duhanin, i cili e përkufizon duhanin si posedim ose përdorim të një produkti duhani që digjet, pavarësisht nëse tymi thithet në mënyrë aktive, duke nënkuptuar se me duhan kuptohet vetëm përdorimi i cigareve.
-
Është vërtetuar shkencërisht se produktet që nuk e djegin duhanin janë më pak të dëmshme se cigaret e zakonshme, sepse përmbajtja e nikotinës është shumë e reduktuar, përmbajtja e katranit është edhe më e reduktuar, ndërsa monoksidi i karbonit është fare i vogël. Në atmosferë, ato lëshojnë shumë pak tym në krahasim me cigaret e zakonshme. Në treg janë shfaqur edhe qeskat me nikotinë, përmbajtja e të cilave është nikotinë, bartësi është celuloza dhe u shtohen aditivë për aromë dhe shije. Prandaj, zgjidhja ligjore duhet, përveç parandalimit dhe theksimit se nikotina është e dëmshme për të rinjtë, të ofrojë një alternativë se disa produkte mund të përdoren në ambiente të mbyllura pa qenë të dëmshme për shëndetin e joduhanpirësve – theksoi Arsov.
Sipas profesorit, problematike janë edhe dispozitat ligjore në projektligjin për mbrojtjen nga duhani që rregullojnë aditivët në produktet e duhanit, përkatësisht ndalojnë aromat e ndryshme në të gjitha produktet që përmbajnë nikotinë. Arsov shpjegoi se përdorimi i aditivëve tashmë është i rregulluar në Ligjin për Duhanin dhe kjo në një mënyrë të ndryshme nga rregullorja në ligjin e ri të propozuar.
-
Nuk i di arsyet pse ndalohet përdorimi i mentolit si aditiv aromatizues, pasi në mjekësi kemi inhalim me ndihmën e mentolit, për të cilin dihet se nuk është i dëmshëm. Në prodhimin e cigareve, mentoli shtohet në filtër në formën e granulave që nuk digjen, por vetëm nxehen dhe avullojnë. Me ligjin e ri ndalohen edhe aromat e frutave, për të cilat nuk është vërtetuar shkencërisht se janë të dëmshme dhe se pikërisht ato e bëjnë duhanin tërheqës – tha Arsov.
Si një tjetër palogjikshmëri ligjore, profesori Arsov theksoi dispozitën që ndalon duhanin në institucionet arsimore-shkencore, ku përfshihen edhe dy laboratorët e akredituar për analizën e duhanit dhe produkteve të duhanit, në kuadër të Fakultetit të Bujqësisë dhe Ushqimit dhe Institutit Shkencor të Duhanit në Prilep. Nëse ligji miratohet ashtu, këta laboratorë nuk do të guxojnë të përdorin metodën e shijimit të cigareve dhe produkteve të tjera të duhanit për t’i ekzaminuar dhe vlerësuar ato. Sipas Arsov, bëhet fjalë për institucione të specializuara për të hulumtuar rreth duhanit, të cilat po vendosen në të njëjtin nivel me të gjitha institucionet e tjera ku duhani është i ndaluar.
