Një zëvendëskryeministër i Maqedonisë së Veriut akuzon Shqipërinë për mbajtjen e një të burgosuri politik. Pretendimi flet më shumë për të kaluarën e Shkupit sesa për të tashmen e Tiranës…
Nga Albatros Rexhaj (Tiranë)
Të premten, në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut, një zëvendëskryeministër doli para kolegëve të tij dhe deklaroi se Shqipëria po mban një të burgosur politik. Aleksandar Nikollovski, një figurë e lartë e VMRO-DPMNE-së dhe ministër i infrastrukturës në qeverinë aktuale të Shkupit, i tha seancës plenare se Ilir Meta, ish-president i Shqipërisë, mbahet në paraburgim prej dy vitesh pa një dosje rasti. Ai e krahasoi kryeministrin Edi Rama me trashëgiminë e Enver Hoxhës. Ai pyeti kolegët e tij nëse vërtet e admirojnë një njeri të tillë.
Ishte një paraqitje e jashtëzakonshme. Ajo meriton një përgjigje të saktë.
Mesazheri
Aleksandar Nikollovski nuk flet nga një terren neutral. Ai është një nga figurat më të spikatura të VMRO-DPMNE-së, partisë që qeverisi Maqedoninë e Veriut për më shumë se një dekadë nën Nikolla Gruevskin dhe që, gjatë asaj kohe, ndërtoi një nga rastet më të dokumentuara të prapakthimit demokratik në Ballkanin Perëndimor. Nën VMRO-DPMNE, shteti përgjonte mijëra qytetarë, përfshirë gazetarë, politikanë të opozitës, gjyqtarë dhe diplomatë. Ai kapte sistemin gjyqësor, nënshtronte prokurorinë ndaj udhëzimeve politike dhe shkatërronte mediat e pavarura përmes presionit financiar dhe ngacmimeve rregullatore. Ky rekord nuk kontestohet. Ai është dokumentuar nga Komisioni Evropian, nga monitorues ndërkombëtarë dhe nga gjykatat që më pas i trajtuan këto raste.
Nikolla Gruevski, arkitekti i atij sistemi dhe mentori politik i Nikollovskit, u dënua për korrupsion dhe shpërdorim detyre. Ai nuk e vuajti dënimin. Ai u arratis në Budapest, ku prej vitesh jeton nën mbrojtjen e Viktor Orbanit, kryeministrit hungarez që ka bërë më shumë se çdo lider tjetër evropian për të penguar zgjerimin e BE-së në Ballkanin Perëndimor dhe reformat demokratike në rajon.
Kjo është tradita nga e cila flet Nikollovski kur përmend të burgosur politikë dhe vlera demokratike. Ironia nuk është rastësore. Ajo është strukturore.
Akuza
Pretendimi specifik i Nikollovskit është se Ilir Meta po mbahet pa dosje rasti. Ky është një pretendim që përsëritet rregullisht nga avokatët dhe aleatët politikë të Metës, dhe që gjykatat shqiptare e kanë shqyrtuar dhe rrëzuar vazhdimisht. Meta përballet me akuza, përfshirë nxitje të dhunës, të lidhura me ngjarjet rreth zgjedhjeve të qershorit 2023. Çështja është ngritur nga SPAK, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit, një institucion i ndërtuar nën mbikëqyrje intensive ndërkombëtare, me mbështetje teknike dhe financiare amerikane dhe evropiane, i projektuar me kujdes të jashtëzakonshëm pikërisht për të izoluar ndjekjen penale nga manipulimi politik.
Dikush mund të kontestojë përfundimet e SPAK-ut. Për këtë shërbejnë gjykatat. Por nuk mund të përshkruhet në mënyrë të besueshme SPAK-u si instrument përndjekjeje politike, ndërkohë që kjo thuhet nga një parlament ku partia në pushtet kaloi një dekadë duke ndërtuar pikërisht një sistem të tillë. Kategoritë nuk janë të barabarta. Realitetet institucionale nuk janë të barabarta.
Krahasimi me Hoxhën
Përmendja e Enver Hoxhës kërkon trajtim të drejtpërdrejtë, sepse nuk është një krahasim i zakonshëm politik. Emri i Hoxhës në diskursin politik shqiptar mbart peshën e plotë të gati pesë dekadave të sundimit totalitar, të kampeve të punës, të ekzekutimeve, të një shoqërie të izoluar nga bota dhe të copëtuar në informatorë dhe viktima. Ta përdorësh atë emër në një parlament të huaj, për ta lidhur me një kryeministër shqiptar përpara një audience evropiane, nuk është koment. Është një akt i qëllimshëm i dhunës historike ndaj kujtesës shqiptare, i përdorur për efekt politik.
Duhet të quhet si i tillë. Jo me zemërim, sepse kjo është pikërisht ajo që provokime të tilla synojnë të prodhojnë, por me qartësi. Nikollovski e di saktësisht çfarë po bënte. Po ashtu edhe audienca e tij.
Modeli
Asgjë nga kjo nuk ndodhi në izolim. Kampi i Ilir Metës gjatë vitit të fundit ka kultivuar në mënyrë sistematike një rrjet ndërkombëtar solidariteti politik, kryesisht nga e djathta iliberale. Lidhjet kalojnë përmes Budapestit, përmes aparatit mediatik simpatizues në Beograd, dhe tani përmes Shkupit. Vetë Nikollovski është një aleat i njohur i Orbanit. Deklarata nga Kuvendi i Maqedonisë së Veriut nuk buron nga një shqetësim parimor për standardet gjyqësore shqiptare. Ajo buron nga një model i përputhur i mesazheve politike, efekti i të cilit, i qëllimshëm apo jo, është të dëmtojë kredibilitetin e Shqipërisë në momentin më të rëndësishëm të procesit të saj të anëtarësimit në BE.
Koha nuk është rastësore. Forumi nuk është rastësor. Zgjedhja për të përmendur Hoxhën përpara një audience parlamentare evropiane në këtë moment të veçantë nuk është rastësore.
Përgjigjja e Shqipërisë
Institucionet nuk mbrohen duke bërtitur për to. Ato mbrohen duke i mbijetuar shqyrtimit. Shqipëria ka kaluar pesëmbëdhjetë vjet duke çmontuar pikërisht llojin e sistemit që VMRO-DPMNE ndërtoi dhe Gruevski e përsosi. Ajo ka ndërtuar, në mënyrë jo të përkryer dhe nën presion të vazhdueshëm, institucione që sot funksionojnë nën mbikëqyrje ndërkombëtare. SPAK ekziston sepse Shqipëria zgjodhi llogaridhënien përpara komoditetit. Kjo zgjedhje ka qenë e vështirë dhe mbetet e kontestuar. Por është zgjedhje e Shqipërisë, e bërë përmes proceseve të saj kushtetuese dhe politike, e mbështetur nga partnerët e saj transatlantikë.
Një zëvendëskryeministër, themeluesi i partisë së të cilit është një i arratisur nga drejtësia i strehuar nga një shtet anëtar i BE-së, nuk ka çfarë t’i mësojë Shqipërisë për sundimin e ligjit. Deklarata e tij të enjten nuk ishte kontribut në diskursin demokratik. Ishte një provokim, një akt i qëllimshëm armiqësie rajonale i sinkronizuar për të shkaktuar dëmin maksimal, dhe duhet të kuptohet dhe regjistrohet pikërisht si i tillë.
Shqipëria nuk është e detyruar t’i përgjigjet çdo fyerjeje. Por ka të drejtë t’i emërtojë ato. (Tirana Examiner)
