Organizata Shqiptaro-Amerikane për Maqedoninë e Veriut (AAOFNM) dhe organizata Albanians for America (AFA) zhvilluan një takim të cilësuar si produktiv me kongresmenin amerikan Keith Self, njëkohësisht kryetar i Nënkomisionit për Evropën në Kongresi i Shteteve të Bashkuara. Në fokus të diskutimit ishin sfidat e vazhdueshme me të cilat përballen shqiptarët në Maqedonia e Veriut dhe moszbatimi i plotë i Marrëveshja Kornizë e Ohrit, shkruan gazeta KOHA.
Sipas pjesëmarrësve, diskutimi u përqendrua në atë që u përshkrua si “premtimi i papërfunduar” i Marrëveshjes së Ohrit dhe rëndësia e saj e vazhdueshme për politikën e jashtme të Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Edhe pse kjo marrëveshje arriti të ndalë konfliktin e vitit 2001 dhe të vendosë themelet për një demokraci multietnike në vend, u theksua se një pjesë e dispozitave kryesore vazhdojnë të zbatohen vetëm pjesërisht.
Përfaqësuesi i AAOFNM-së, Vullnet Dervishi, deklaroi se më shumë se dy dekada pas përfundimit të konfliktit dhe nënshkrimit të Marrëveshjes së Ohrit, ajo mbetet ende një projekt i papërfunduar. Sipas tij, ndonëse marrëveshja ndali konfliktin dhe krijoi një kornizë për një shoqëri multietnike, moszbatimi i plotë i saj paraqet rreziqe serioze për stabilitetin, zhvillimin demokratik dhe orientimin perëndimor të rajonit të Ballkani.
Dervishi identifikoi disa fusha kritike shqetësimi, përfshirë përfaqësimin jo të barabartë, barazinë gjuhësore, decentralizimin, barazinë institucionale dhe sundimin e ligjit. Ai theksoi se zhvillimet e fundit në vend i ilustrojnë qartë këto problematika, duke përmendur shkelje kushtetuese që lidhen me përdorimin e gjuhës shqipe.
Në këtë kontekst, ai përmendi kufizimet për dhënien e provimit përfundimtar të jurisprudencës në gjuhën shqipe, si dhe praktika të tjera institucionale, si njoftimet zyrtare të projektit “Safe City”, të cilat, sipas tij, planifikohet të lëshohen vetëm në maqedonisht dhe anglisht, por jo në shqip.
Nga ana tjetër, Bruno Ceka, gjithashtu përfaqësues i AAOFNM-së, vuri në dukje se zhvillimet e fundit lidhur me Korridori 8 përbëjnë një tjetër devijim nga zbatimi i duhur i Marrëveshjes së Ohrit. Ai theksoi se veprime të tilla rrezikojnë të zhvendosin vëmendjen nga detyrimet thelbësore dhe mund të nxisin moszbatim të mëtejshëm, sidomos duke pasur parasysh rëndësinë e drejtpërdrejtë të këtij projekti për zhvillimin ekonomik të zonave të banuara me shqiptarë në vend.
Përfaqësuesit e organizatës Albanians for America, përfshirë Gino Mulliqi dhe Doc Vranici, theksuan se angazhimi i SHBA-së duhet të evoluojë nga trajtimi i Marrëveshjes së Ohrit si një sukses i përfunduar, në mbështetjen e saj si një proces në zhvillim. Sipas tyre, kjo qasje duhet të fokusohet në forcimin e barazisë institucionale, rritjen e llogaridhënies dhe garantimin që të drejtat të zbatohen në praktikë, jo vetëm në nivel formal.
Në përmbyllje të takimit, Vullnet Dervishi theksoi se diskutimet për të ardhmen duhet të orientohen drejt rishpërndarjes së pushtetit nga qeveria qendrore drejt rajoneve dhe komunave, me garanci të mbrojtura në nivel kushtetues. Ai shtoi se një transformim i tillë mund të kërkojë kalimin nga një sistem unitar në një model më të avancuar që siguron barazi reale, duke përfshirë edhe forma të federalizmit.
