Fondet private të pensioneve, kompanitë e sigurimeve dhe bankierët mbeten financuesit më të mëdhenj të shtetit. Kreditë që ata ia dhanë Qeverisë në bazë të letrave shtetërore me vlerë “llogariten” në disa miliarda euro. Në fund të shkurtit të këtij viti, borxhi i shtetit në bazë të letrave shtetërore me vlerë arriti në 4.310.000.000 euro, me një tendencë rritjeje të vazhdueshme në periudhën e kaluar. Madje 52,3% e kredive nga kreditorët vendas kanë një afat maturimi prej 15 vitesh, shkruan analiza ekonomike javore e Portalb.mk.
Për vetëm 5 vjet, borxhi ndaj kreditorëve vendas pothuajse është dyfishuar
Bankat, fondet e pensioneve, kompanitë e sigurimeve dhe aktorë të tjerë të tregut do të vazhdojnë të jenë një burim i “parave të vendit” edhe këtë vit. Të dhënat e reja nga Ministria e Financave tregojnë se në fund të shkurtit të këtij viti, borxhi ndaj kreditorëve vendas arriti në 4.310.000.000 euro. Sipas llogaritjes së “Portalb”-it, krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, borxhi i shtetit përmes letrave me vlerë është rritur për madje 572.500.000 euro dhe në këtë periudhë njëvjeçare borxhi shënon rritje çdo muaj, vazhdimisht. Vetëm në dy muajt e parë të këtij viti, borxhi i brendshëm i shtetit është rritur për 34.000.000 euro.
Edhe pse huamarrja në “terren të brendshëm” shpjegohet kryesisht me operacionin “kredi e re për të shlyer të vjetrën”, të dhënat tregojnë se megjithatë krijohet edhe borxh i ri. Vetëm për 4 vjet, nga janari i vitit 2022 deri në janar të këtij viti, borxhi ndaj financuesve vendas është rritur për 1.874.000.000 euro. Në vitin 2022, vlera e letrave me vlerë të emetuara ishte 2.402.200.000 euro, ndërsa sot shuma i është afruar 4.300.000.000 eurove.
Të dhënat treguan se Fondet Pensionale janë kreditorët më të mëdhenj të shtetit me pak mbi 2.000.000.000 euro ose një pjesëmarrje prej 47,17%, të ndjekura nga bankat komerciale që kishin blerë letra shtetërore me vlerë në një shumë më të lartë se 1.500.000.000 euro ose me një pjesëmarrje prej 35,53%.
Më shumë se gjysma e kredive nga kreditorët vendas, ose 2.255.000.000 euro, janë nëpërmjet obligacioneve qeveritare me afat maturimi prej 15 vitesh, 22,68% e kredive kanë afat maturimi 1 vit dhe 7,42% janë kredi me afat maturimi prej 3 vitesh. Qeveria njofton se trendi i kredive afatgjata do të vazhdojë edhe këtë vit.
“Me qëllim të menaxhimit efikas të borxhit publik, Ministria e Financave do të monitorojë mundësinë e shlyerjes së mundshme të parakohshme të një pjese të borxhit në afat të mesëm, gjegjësisht arritjes së një strukture më të favorshme të maturimit, valutës dhe strukturës së kamatës së borxhit”, thuhet në Strategjinë Fiskale.
Këtë vit, do të shpenzojmë 323.636.400 euro për shlyerjen e borxhit të brendshëm, ndërsa jashtë vendit duhet të kthejmë pothuajse 1.000.000.000 euro. Nga Buxheti i këtij viti, 6% përfundon duke u përdorur vetëm për të shlyer kamatat e kredive. Këtë vit, sipas parashikimeve të buxhetit, borxhi publik do të arrijë në 62%, megjithëse në Strategjinë e rishikuar për Menaxhimin e Borxhit Publik 2026-2028 është shënuar në nivelin prej 60%.
“Me qëllim të mbajtjes së nivelit të borxhit publik brenda kufijve të qëndrueshëm, pa e kompromentuar qëndrueshmërinë fiskale, vendoset një kufi për borxhin total publik në afat të mesëm dhe të gjatë, i cili nuk duhet të kalojë nivelin prej 60% të PBB-së”, thuhet në dokument.
Viti i kaluar 2025 përfundoi me borxh publik në një nivel prej 59,6% të PBB-së. Këtë vit, në terma absolutë, ai do t’i afrohet 11.000.000.000 eurove. Sipas parashikimeve të reja të Bankës Botërore, këtë vit borxhi publik do të arrijë në 62,9% të PBB-së.
