“Dashuri për të gjithë, urrejtje për askënd” është shkruar në fasadën e ndërtesës së xhamisë. Pranë saj qëndron minareja e vogël, tetë metra e lartë. Fjalët simbolizojnë parimin e myslimanëve ahmadianë, të cilët hapin xhaminë e tyre në periferi të Erfurtit të shtunën e kaluar në të ftohtë dimri. Ndërtesa është xhamia e parë e ndërtuar rishtas në landin e Turingisë, xhamia e parë në landet e reja federale jashtë Berlinit.
Në mënyrën e vet, historia e ndërtesës flet gjithashtu për urrejtje. Për më shumë se dhjetë vjet, komuniteti kishte planifikuar të ndërtonte vendin e vet të faljeve me një sallë lutjesh, një minare dhe një apartament të vogël për imamin. Pati protesta dhe demonstrata të përsëritura kundër projektit në një park industrial. Kompanitë e ndërtimit në lagje u tërhoqën vazhdimisht nga projektet e premtuara në minutën e fundit.
Festë nën mbrojtjen e policisë
Natën e përurimit, përpara ndërtesës së Ahmadiyya-s qëndronte një protestues i vetëm, pranë dy automjeteve të policisë, me një tabelë paralajmëruese për një “fushatë pushtimi” islamiste. Gjatë gjithë natës, makinat e policisë patrullonin rrugët përreth pothuajse çdo minutë.
Në përurim, zëvendëspresidenti i Bundestagut, Bodo Ramelow, i cili si Kryeministër i landit të Turingisë (2014-2024) e kishte mbështetur fuqishëm projektin e ndërtimit (dhe jeton jo larg tij), kujtoi protestat dhe incidentet, kokat e derrave të hedhura në kantierin e ndërtimit dhe kryqet e protestës.”Ato nuk ishin kryqe të krishtera”, thotë politikani i majtë, i cili i përket kishës protestante. “Ato ishin kryqe të lëvizjes identitare.”
Protestat kundër ndërtimit të xhamisë u nxitën vazhdimisht nga populistët dhe e djathta ekstreme. Në zgjedhjet në land në vitin 2024, Alternativa për Gjermaninë (AfD), me kryetarin e saj në land Björn Höcke, fitoi pothuajse një të tretën e votave. Zyra Federale për Mbrojtjen e Kushtetutës dëshiron ta klasifikojë atë si „ekstremiste e djathtë e vërtetuar”, gjë kundër të cilës partia po apelon.
Aq më i fuqishëm është efekti i pranisë politike dhe sociale në ceremoninë e hapjes. Përveç Ramelowit, të pranishëm janë edhe kryetari i bashkisë së Erfurtit, Andreas Horn (CDU), dhe dy paraardhësit e tij në detyrë që nga viti 1990, njëri nga CDU dhe tjetri nga SPD.
“Edhe shtëpia juaj”
Të pranishëm janë edhe përfaqësues fetarë: presidenti i komunitetit hebraik në Turingi, Reinhard Schramm dhe peshkopë nga kishat protestante dhe katolike. Dhe pasardhësi i Ramelow-it si kryeministër, Mario Voigt (CDU), dërgon një përshëndetje me video. “Turingia është edhe shtëpia juaj,” u thotë ai myslimanëve ahmadianë.
Si Ramelow-i, peshkopja rajonale protestante Friederike Spengler, ashtu edhe kryetari i bashkisë Horn, të gjithë përmendin bashkëjetesën fetare në Erfurt dhe rëndësinë e lirisë fetare për shoqërinë. Rreth 70% e 220.000 banorëve të qytetit nuk i përkasin asnjë bashkësie fetare. Në të njëjtën kohë, imazhi i qytetit, ku murgu i ri Martin Luther studioi që nga viti 1501, përcaktohet nga kishat e tij.
Ramelow-i kujtoi se Erfurt ishte qyteti i vetëm ku u ndërtua një sinagogë hebreje gjatë periudhës së Republikës Demokratike Gjermane.
Ndërsa Reinhard Schramm (81), nga komuniteti hebre në Turingi, e përshkroi Erfurtin si “model të vogël për Gjermaninë” në një intervistë për DW në kuadër të ceremonisë. Sipas tij, është “shembullore” mënyra se si e trajtojnë fetë njëra-tjetrën dhe si bashkia i përfshin fetë. Kjo vlen për “komunitetin relativisht të vogël” të ahmadive dhe gjithashtu për jazidët.”Turingia është shumë më e mirë se reputacioni i saj në këtë drejtim.”
Myslimanët ahmadianë janë një grup i veçantë. Ata u shfaqën gati 140 vjet më parë në atë që tani është Pakistani si lëvizje reformiste brenda fesë islame. Ata shihen në mënyrë kritike nga lëvizjet kryesore myslimane. Në Pakistanin me shumicë myslimane, ata përballen me persekutim. Sulmet, shkatërrimi i xhamive dhe madje edhe vrasjet nuk janë të rralla.
Presidenti Federal i Ahmadiyya në Gjermani, Abdullah Wagishauser, gjithashtu kujton këtë histori persekutimi kur vlerëson mikpritjen që kanë marrë në Gjermani dhe në Erfurt. Gjermania ka një Kushtetutë dhe “një forcë policore që mund t’i besohet”. Në Pakistan, “gjithçka funksionon vetëm përmes ryshfetit”. Përfaqësues të policisë së Erfurt-it janë gjithashtu të pranishëm në sallë.
Fjalimi i Wagishauser-it pasqyron gjithashtu me hidhërim deklaratat që margjinalizojnë myslimanët në Gjermani. Ai kujton se shoferi musliman i taksisë, që i bllokoi rrugën dorasit në automjet në mars 2025, në sulmin amok që la dy të vdekur dhe njëmbëdhjetë të plagosur ishte një ahmedi me pasaportë gjermane.
Lutje të përditshme, protesta çdo javë
Sipas Wagishauser-it, në Gjermani jetojnë rreth 60.000 ahmadianë. Ata kanë më shumë se 80 xhami. Në Turingi, komuniteti i vogël ka rreth 100 anëtarë. Kamal Ahmad (37), imami, thotë në një bisedë se ndonjëherë ka 30 besimtarë në xhami, ndonjëherë vetëm 10. Ai përmend gjithashtu se disa protestues vazhdojnë të qëndrojnë para pronës çdo të hënë.
Ahmadi ka të njëjtën histori të jetës si shumë anëtarë të komunitetit në Gjermani. Kur ishte nëntë vjeç, familja e tij u largua nga persekutimi në Pakistan. Ai përfundoi shkollën dhe ishte pjesë e klasës së parë që studioi në gjermanisht në programin e trajnimit të imamëve të komunitetit në Darmstadt.
Në të ardhmen, Ahmadi do të banojë në një apartament të vogël në kompleksin e sapondërtuar. Komuniteti shpenzoi sipas të dhënave të veta rreth 1,4 milionë euro për të gjithë ndërtesën e re, e cila përfundoi midis viteve 2018 dhe 2025 pas një periudhe të gjatë planifikimi. Salla e lutjeve është 120 metra katrorë dhe minareja është tetë metra e lartë. Që tabela e madhe reklamuese për dyqanin aty pranë të materialeve të ndërtimit, një “tempull i konsumit”, është dukshëm më e lartë, thotë Bodo Ramelow. / DW
