Analizë nga Almakos
Debati rreth provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe në Maqedoninë e Veriut u trajtua për javë të tëra si çështje teknike. Në thelb, nuk ishte e tillë. Bëhej fjalë për zbatimin ose moszbatimin e ligjit dhe për mënyrën se si shteti i përgjigjet të drejtave të një komuniteti.
Në këtë kontekst, qëndrimi i ambasadorit të Shqipërisë në Shkup, Denion Meidani, shënoi një ndryshim të dukshëm në praktikën diplomatike shqiptare. Pa deklarata emocionale dhe pa përplasje politike, ai artikuloi publikisht një pozicion të thjeshtë: ligji ekziston dhe duhet zbatuar.
Reagimi i institucioneve erdhi vetëm pasi presioni publik u shoqërua me artikulim diplomatik. Deklarata e kryeministrit Mickoski se “ligji është i qartë” nuk ishte rastësi, por rezultat i një procesi ku argumenti juridik u bë i pashmangshëm.
Kjo qasje e zhvendos diplomacinë nga zona e deklaratave simbolike në terrenin e përgjegjësisë institucionale. Nuk pati imponim, por kërkesë për respektim të normave ekzistuese. Ky është thelbi i diplomacisë funksionale në një shtet të së drejtës.
Shqipëria, përmes përfaqësuesit të saj, nuk veproi si palë ndërhyrëse, por si subjekt që zbaton obligimet e veta kushtetuese për mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve jashtë kufijve administrativë. Kjo nuk është politikë e ditës, por detyrim shtetëror.
Rasti krijon një precedent të rëndësishëm: të drejtat gjuhësore nuk avancohen përmes heshtjes, por përmes kërkesës së qartë, të argumentuar dhe të mbështetur në ligj. Kur ky kombinim ekziston, institucionet janë të detyruara të reagojnë.
Ky nuk ishte sukses individual i Ambasadorit Meidani dhe as episod i izoluar. Ishte demonstrim se diplomacia shqiptare mund të jetë e qartë, e matur dhe efektive njëkohësisht. Dhe mbi të gjitha, se neutraliteti i rremë nuk prodhon zgjidhje, por vetëm vonesa.
