Dymbëdhjetë për qind e propozimeve të qytetarëve evropianë si pjesë e konferencës për Ardhmërinë e Evropës kërkojnë një ndryshim traktati dhe kërkojnë që ato të zbatohen, sipas një eksperti të ligjit të BE-së.
Të dhënat, e para nga EURACTIV dhe të përpiluara nga Alberto Alemanno, profesor i së drejtës së BE-së në Shkollën e Biznesit të HEC Paris dhe studentë nga disa universitete, u ekstrapoluan nga 178 propozimet e paraqitura në konferencë midis dhjetorit 2021 dhe shkurtit 2022.
CoFoE është eksperimenti deliberativ i demokracisë së BE-së, ku mijëra qytetarë nga i gjithë blloku përpiluan propozime se si duan që BE-ja të funksionojë dhe në çfarë mendojnë se duhet të fokusohet. Propozimet tani janë nën shqyrtimin e seancës plenare të konferencës, e përbërë nga qytetarë, organizata të shoqërisë civile dhe politikanë të BE-së dhe të shteteve kombëtare.
“Ne kemi shfletuar të 178 rekomandimet nga 4 Panelet e Qytetarëve dhe i kemi klasifikuar në katër kategori”, shpjegon Alemanno në Twitter.
Njëzet e tre nuk kanë nevojë për asnjë veprim, 21 kërkojnë veprim në nivel shteti anëtar, BE-ja mund të zbatojë 113 dhe 21 kërkojnë një ndryshim të traktatit të BE-së.
“Të gjitha rekomandimet që i përkasin kategorive të fundit përfshijnë ose reformën institucionale (4) ose transferimin e kompetencave të reja në mirëqenien (7), arsimin (5), kujdesin shëndetësor (2), taksat (2) dhe energjinë (1)” shpjegon eksperti.
Megjithatë, llogaritjet e nënpresidentes së Komisionit Evropian, Vera Jourova vlerësojnë se afërsisht gjysma e propozimeve të qytetarëve do të kërkonin një ndryshim traktati.
Komisioni nuk tregoi se si arritën në një shifër të tillë, por ata që punojnë në studimin e Alemanno dyshojnë se “shifra (e përkohshme) e Komisionit [Europian] është më e lartë për aq sa Kabineti i Jourova e konsideroi rekomandimin e secilit qytetar që kërkon veprim të BE-së si të arritshëm vetëm përmes BE-së- veprim i udhëhequr, ndërsa metoda jonë parashikon gjithashtu mundësinë që shtetet anëtare – që veprojnë brenda kompetencave të tyre të brendshme – në koordinim mes tyre”.
Skenarët e mundshëm
Që nga fillimi i eksperimentit, organizatorët e CoFoE thanë se zbatimi i rekomandimeve do të ndodhë sipas procesit të zakonshëm legjislativ të BE-së.
Në këtë skenar, pjesëmarrësit në studim besojnë se “21 rekomandimet mund të përfaqësojnë një masë kritike të mjaftueshme për një ose më shumë institucione të BE-së dhe/ose një ose më shumë shtete anëtare të BE-së për të nxitur procedurën e rishikimit të Nenit 48 TEU”.
Kjo e fundit përfshin “amendamentet e traktateve” që mund t’i paraqiten Këshillit nga “qeveria e çdo shteti anëtar, Parlamenti Evropian ose Komisioni”, i cili mund të kërkojë “rritjen ose zvogëlimin e kompetencave që i janë dhënë [BE-së]) në traktatet e mëparshme”.
Prandaj, “178 rekomandimet janë vendosur të ndikojnë në vendimmarrjen e ardhshme politike të BE-së para, gjatë dhe pas zgjedhjeve të ardhshme parlamentare të BE-së”, tha Alemanno.
Por perspektiva e ndryshimit të traktateve mund të shkaktojë shqetësim në Komisionin, i cili më parë tha se nuk ishin të gatshëm të ndërmerrnin veprime të tilla.
Megjithatë, Guy Verhofstadt, kryetar i CoFoE, u tha gazetarëve se “Nuk mund të shoh një situatë në të cilën Këshilli, Komisioni apo Parlamenti të deklarojnë se nuk ndjekin disa rekomandime të qytetarëve. Detyra e seancës plenare do të jetë të reagojë dhe të akomodojë secilin prej tyre. Nuk ka shpëtim nga kjo”.
Në një intervistë me EURACTIV, Dubravka Suica, Zëvendës-Presidentja e Komisionit Evropian për Demokraci dhe Demografi, e cila drejton punën e Komisionit për CoFoE, tha se traktatet mund të ndryshohen nëse qytetarët e kërkojnë këtë, megjithëse do të ishte hapi i fundit i procesi.
Ajo vuri në dukje se çdo ndryshim në traktatet do të duhet ende të ndjekë procesin e duhur legjislativ. “Komisioni Evropian do të jetë gjithmonë në mbështetje të këtij procesi. Për ta përmbledhur, nëse qytetarët kërkojnë ndryshimin e traktateve, ne do ta mbështesim atë, por siç thashë, sipas rolit tonë legjislativ.”
Hapat e ardhshëm të CoFoE
CoFoE do të përfundojë me një ceremoni përfundimtare në Strasburg në fillim të majit në Parlamentin Evropian. Ka një diskutim të fundit mes anëtarëve të seancës plenare të konferencës, e cila do të mbahet në prill.
