Reportazh; Semi Mehmeti – Almakos
Kur flitet për Kinën, shumëkush ende mendon për fabrikat, prodhimin masiv dhe qytetet gjigante. Megjithatë, realiteti i sotëm është shumë më kompleks. Kina po përpiqet të pozicionohet si një nga liderët botërorë në inteligjencën artificiale, robotikë, automjete elektrike, aviacion dhe teknologji mjekësore. Në qytetet Pekin dhe Chengdu, tradita mijëravjeçare bashkëjeton natyrshëm me laboratorët ku po ndërtohen teknologjitë që pritet të ndryshojnë mënyrën se si njerëzit do të jetojnë, udhëtojnë dhe kurohen në dekadat e ardhshme.
Kina e së ardhmes: Robotë që operojnë pa bisturi, taksi fluturuese dhe qytete ku tradita ecën krah për krah me inteligjencën artificiale
Kina nuk është më vetëm “fabrika e botës”. Ajo po shndërrohet me shpejtësi në një laborator gjigant të teknologjisë, ku inteligjenca artificiale, robotika, transporti ajror urban dhe automatizimi po ndërtojnë një realitet që deri para pak vitesh dukej si skenar filmash fantastiko-shkencorë. Nga sallat e operacionit, te automobilët elektrikë, e deri te taksitë fluturuese, vizioni kinez për të ardhmen tashmë po merr formë konkrete.
Në qytetet Chengdu dhe Pekin, zhvillimet teknologjike nuk janë vetëm projekte në letër. Ato po testohen, certifikohen dhe përgatiten për përdorim të gjerë, ndërsa njëkohësisht bashkëjetojnë me tempuj mijëravjeçarë, çajtoret tradicionale dhe kulturën e pasur kineze.
Revolucioni në kirurgji: Roboti hyn nga goja dhe heq tumorin pa prerje
Një nga risitë më mbresëlënëse vjen nga fusha e mjekësisë. Kompania kineze Borns Medical Robotics ka zhvilluar një sistem robotik fleksibël që mund të hyjë në organizëm përmes gojës dhe të arrijë deri te fyti dhe kordat vokale, pa qenë e nevojshme asnjë prerje në fytyrë apo në qafë.
Teknologjia synon trajtimin e tumoreve të kokës dhe qafës në mënyrë shumë më pak traumatike se kirurgjia tradicionale. Instrumentet e robotit lëvizin nëpër hapësira jashtëzakonisht të ngushta, ndërsa kirurgu kontrollon çdo lëvizje nga një konsolë me precizion të lartë.
Qëllimi nuk është vetëm heqja e tumorit, por edhe ruajtja e funksioneve jetike si të folurit, gëlltitja dhe frymëmarrja.
Kompania e quan këtë koncept një hap drejt “kirurgjisë joinvazive”. Edhe pse roboti nuk operon në mënyrë autonome, ai redukton ndjeshëm dëmtimin e indeve, humbjen e gjakut dhe kohën e rikuperimit.
Operacioni i parë klinik me këtë sistem u realizua në fund të vitit 2024 te një pacient 53-vjeçar me rikthim të kancerit të laringut. Humbja e gjakut ishte më pak se një mililitër, ndërsa pacienti u rikthye në aktivitetet normale vetëm një ditë më vonë.
Kirurgjia nga 5 mijë kilometra larg
Teknologjia nuk ndalet vetëm te roboti.
Në fillim të vitit 2025 u realizua edhe një operacion në distancë mes Shangait dhe Kashgarit, qytete të ndara nga rreth 5.000 kilometra. Kirurgët kontrolluan robotin nga Shangai, ndërsa pacienti ndodhej në një spital tjetër.
Pamja, zëri dhe reagimet e instrumenteve transmetoheshin në kohë reale, duke i mundësuar kirurgut të kryente ndërhyrjen sikur të ndodhej pranë pacientit.
Nëse kjo teknologji zhvillohet më tej, ajo mund t’u japë pacientëve në rajone të largëta akses te kirurgët më të mirë pa qenë nevoja të udhëtojnë.
Megjithatë, vetë zhvilluesit theksojnë se roboti nuk mund ta zëvendësojë mjekun. Në rast komplikacionesh të paparashikuara, vendimmarrja mbetet plotësisht njerëzore.
Taksitë fluturuese nuk janë më fantazi
Ndërkohë që robotët po ndryshojnë kirurgjinë, një tjetër kompani kineze po përpiqet të ndryshojë mënyrën se si do të udhëtojmë në qytetet e së ardhmes.
Kompania Aerofugia, pjesë e grupit teknologjik Geely, po zhvillon modelin AE200, një mjet fluturues elektrik të kategorisë eVTOL që ngrihet dhe ulet vertikalisht, pa pasur nevojë për pistë.
Në praktikë ai funksionon si një kombinim mes helikopterit dhe avionit.
Fillimisht ngrihet drejt lart falë tetë motorëve elektrikë, ndërsa më pas kalon në fluturim horizontal ku krahët mbajnë peshën kryesore.
Modeli është projektuar për një pilot dhe pesë pasagjerë, me autonomi rreth 200 kilometra dhe shpejtësi 230-250 kilometra në orë.
Në fazën e parë nuk synohen blerës privatë.
Klientët kryesorë do të jenë operatorë ajrorë, kompani turistike, shërbime emergjente, transport mjekësor dhe linja të shkurtra ndërmjet aeroporteve dhe qyteteve.
Çmimi pritet të jetë mbi dy milionë dollarë për një njësi.
Kompania beson se ky lloj transporti do të jetë më ekonomik, më i qetë dhe shumë më pak ndotës sesa helikopterët klasikë.
Në të njëjtën kohë, janë zhvilluar sisteme të shumëfishta sigurie me katër paketa baterish dhe mekanizma rezervë, në mënyrë që defektet teknike të mos çojnë në humbje të menjëhershme të fuqisë.
Megjithatë, para se këto mjete të mbushin qiellin, mbetet një proces i gjatë certifikimi dhe përshtatjeje me rregulloret ndërkombëtare.
Xiaomi nuk prodhon më vetëm telefona
Një tjetër surprizë vjen nga Xiaomi.
Kompania që u bë e njohur në mbarë botën me telefonat inteligjentë, sot po shndërrohet në një prodhues serioz automjetesh elektrike.
Në fabrikat e saj pranë Pekinit, shumica dërrmuese e proceseve të prodhimit kryhen nga robotë industrialë, ndërsa filozofia e kompanisë është krijimi i një ekosistemi të vetëm ku telefoni, automjeti, shtëpia inteligjente dhe inteligjenca artificiale komunikojnë si një sistem unik.
Automjetet SU7 dhe YU7 përfaqësojnë hyrjen e Xiaomi në industrinë automobilistike.
Modelet kanë të integruar një sistem të avancuar inteligjence artificiale që do të zgjerohet gradualisht edhe në tregun europian, pasi të përfundojnë proceset e lokalizimit dhe certifikimit.
Evropa shihet si testi më i madh ndërkombëtar për këtë strategji.
Chengdu – aty ku panda takohet me inteligjencën artificiale
Teknologjia nuk e ka zhdukur identitetin kulturor të Kinës.
Përkundrazi.
Në Chengdu, kryeqytetin e provincës Sichuan, ndërtesat futuriste qëndrojnë pranë tempujve budistë mbi 1.400-vjeçarë.
Në rrugicat historike të Jinli-t shiten mëndafsh tradicional, instrumente muzikore dhe çaj, ndërsa vetëm pak minuta më larg ndodhen qendra kërkimore për robotikë dhe kompani që ndërtojnë teknologjitë e së ardhmes.
Chengdu njihet si qyteti i pandave.
Figura e tyre shfaqet pothuajse kudo – në ndërtesa, qendra tregtare, instalacione artistike dhe suvenire.
Një nga atraksionet më të mëdha është Qendra Kërkimore për Mbarështimin e Pandave Gjigante, ku vizitorët mund të shohin nga afër jo vetëm pandat gjigante, por edhe pandat e kuqe dhe majmunët e artë të Sichuanit.
Në Parkun Popullor gjendet një traditë krejt e veçantë.
Në të ashtuquajturin “këndi i martesave”, prindër dhe të rinj publikojnë njoftime me të dhënat personale dhe kriteret për partnerin ideal, duke e kthyer parkun në një formë moderne të ndërmjetësimit matrimonial.
Në të njëjtin park vazhdon edhe tradita shekullore e çajtoreve, ku njerëzit kalojnë orë të tëra duke pirë çaj jasemini dhe duke biseduar.
Një tjetër traditë që habit vizitorët është pastrimi profesional i veshëve në ambiente publike, një praktikë shumë e përhapur në Sichuan.
Pekini – ku siguria, historia dhe teknologjia ndërthuren
Në Pekin kontrastet janë edhe më të dukshme.
Nga njëra anë qëndron Qyteti i Ndaluar dhe Pallati Veror, ndërsa vetëm pak kilometra larg ngrihen rrokaqiej modernë, fabrika robotike dhe automjete elektrike.
Ndjenja e sigurisë bie menjëherë në sy.
Pagesat kryhen pothuajse të gjitha në mënyrë elektronike, ndërsa infrastruktura dixhitale është bërë pjesë e pandashme e jetës së përditshme.
Në restorante, ushqimi tradicional kinez vazhdon të shërbehet sipas filozofisë së ndarjes së përbashkët në tryezë, ndërsa në rrugë dominojnë biçikletat, skuterët elektrikë dhe makinat elektrike të prodhimit vendas.
Megjithatë, për turistët ekziston edhe një sfidë.
Shumë prej aplikacioneve perëndimore nuk funksionojnë normalisht në Kinë, ndaj udhëtarët duhet të përgatiten paraprakisht me aplikacione alternative, harta offline dhe shërbime VPN.
Drejt një epoke të re
Nga robotët kirurgjikë te inteligjenca artificiale, nga automobilët elektrikë te taksitë fluturuese, Kina po ndërton me ritme të shpejta modelin e saj të së ardhmes.
Shumë prej këtyre teknologjive ende ndodhen në faza testimi ose certifikimi, por drejtimi është i qartë: automatizim më i madh, inteligjencë artificiale më e avancuar dhe integrim i plotë i teknologjisë në jetën e përditshme.
Në të njëjtën kohë, vendi vazhdon të ruajë identitetin e tij historik dhe kulturor, duke krijuar një kontrast të veçantë mes tempujve mijëravjeçarë, çajtoreve tradicionale dhe laboratorëve ku po zhvillohen teknologjitë që mund të ndryshojnë botën.
Nëse ky ritëm vazhdon, shumë nga risitë që sot duken futuriste mund të bëhen pjesë e realitetit të përditshëm jo vetëm në Kinë, por edhe në pjesën tjetër të botës.
